گیسوان هزارساله: گوشههایی از خاطرات یک باستانشناس
اتمام چاپخاک مادهٔ شگفتانگيزی است و باستانشناسی دنيای شگفتانگيز ديگری كه سر و كارش با اين ماده است. وقتی به يك تپهٔ باستانی كلنگ میزنی يا خاک يك معبد چند هزار ساله را زير و رو میكنی يا به استخوانهای پوسيدهٔ يك خاکسپردهٔ پنج شش هزار ساله دست میزنی تازه آغاز كار است و راهيابی به راز و رمز اين دستيافتهها و آگاهی از چون و چراها، باورها، پيروزیها و شكستها و بسياری ديگر سخت دشوار است و گاه ناممكن. این است كه بيشتر باستانشناسها فقط به یک تاريخگذاری میپردازند و بس. جدا از كاوش؛ رويدادهای وابسته به آن غير منتظره و باورنكردنی و گاه بسيار تأسفبرانگيز است.
گيسوان هزارساله بازتاب ناچيز و بخشی بسيار اندک از اين رويدادهاست.
دانشنامۀ هنر اسلامی به روایت تصویر (بدون قاب)
700.000توماندر دیدار با میراث هنر اسلام با دو عامل که آن را بسیار خاص جلوه میدهند رویارو میشویم: نخست، ابعاد عظیم پهنههایی که آن را در بر میگیرند، از اسپانیا تا آسیای مرکزی و چین دور، و دیگر، استمرار چنین پدیدهای در طی چهارده سدهٔ تاریخی. در چهارچوب تنوع عظیم شکلها و مصالح ساختاری، برخی ویژگیها تغییر ناپذیرند: برای مثال، توجهی که به بعضی گونههای ساختمانی و انواع اصلی معماری شهری مانند حمامها، بازارها، و کاروانسراها ابراز گردیده. اسلام میان هنر همگانی و هنر فردی تفاوت بارزی میگذارد. در هنر فردی، هنر تجسمی با قدرتی گاه دور از انتظار از جایگاهی معتبر برخوردار میشود. بیتردید خوشنویسی شاخصترین هنرهاست که تأثیر بصری عظیمی دارد. سفالگری با شکلهای خارقالعاده و طیف حیرتانگیز رنگها؛ فلزکاری با مواد گرانبهای منقش و ذوق بیهمتا در ظریفکاریها؛ منسوجات تلطیفشده با ابریشم؛ و فرشهایی که فقط نمایانگر هنر اسلامی نیستند، همگی بهروشنی گواه تفاوت و تنوعی بیکرانند و بینش فرهنگیِ هنری غنی را پدید میآورند که هیچگاه یکنواخت نیست.
آیههای آه: ناگفتههایی از زندگی و کار فروغ فرخزاد
اتمام چاپنخستین سالهای دههٔ شصت بود. دورهٔ دبیرستان را میگذراند. دلش میخواست هرچه زودتر بزرگ شود. هرچند که بعدها پشیمان شد و فهمید دنیای بزرگترها چه اندازه تلخ و تیره و بیرحم است. دفترچهای داشت که در آن چیزهایی مینوشت. چیزهایی که فکر میکرد مهم است و باید از بزرگترها بپرسد. یکبار به عبارتی برخورد که نام فروغ فرخزاد بر خود داشت: «افق عمودی است و حرکت، فوارهوار.» خیلی با خودش کلنجار رفت. نمیفهمید افق چگونه میتواند عمودی باشد. فروغ از همانجا برایش سؤال شد و همه چیز از همانجا شروع. از همان کودکی، از همان دبستان، از همان نخستین سالهای دههٔ شصت…
ساخت واقعیت اجتماعی
550.000تومانمسئلۀ اصلی این کتاب از این قرار است: بخشهایی از جهانِ واقعی هست که فقط بهواسطۀ توافق انسانها واقعیت بهشمار میآید. یعنی بعضی چیزها فقط به این علت وجود دارند که ما معتقدیم وجود دارند. منظور چیزهایی است نظیر پول و دارایی و دولت و ازدواج.
تا جایی که اکنون میدانیم، بنیادیترین خصوصیات این جهان همانگونه است که فیزیک و شیمی و دیگر علوم طبیعی توصیف میکنند. اما چگونه ممکن است در جهانی که بهتمامی از ذرات فیزیکیِ قرارگرفته درون میدانهای نیرو تشکیل شده است، جهانِ عینیِ پول و دارایی و ازدواج و دولت و انتخابات و فوتبال و مهمانی و تولد و دادگاه وجود داشته باشد؟
فیلسوف برجستۀ امریکایی، جان سرل، در این کتاب با انتزاع چند عنصر کلیدی از شبکۀ پیچیدۀ حیات اجتماعی، و ارائۀ تحلیلی منطقی از آن میکوشد درکی بنیادین از امر اجتماعی بهدست دهد. کتاب با پرهیز از مغلقگوییهای فلسفی و به زبانی ساده نگاشته شده است، اما در عین حال به بیان استدلالها و تحلیلهای فلسفی مهم و اساسی میپردازد.
نسخهٔ اقدم (منظومههای مظاهر مصفا)
اتمام چاپمظاهر مصفا در دو سالگی آبله گرفت و از دنیا رفت. دو سال بعد مادرش فخرالسادات پسر دیگری به جایش آورد. نام او را هم مظاهر گذاشتند و شناسنامهٔ مظاهر اول را، که هنوز باطل نکرده بودند، برای او نگاه داشتند. بدین ترتیب مظاهر دوم، آنچنان که در منظومهٔ نسخهٔ اقدم هم آورده، مرگ را مایهٔ حیات خود میدانست و کودکی را در سایهٔ مرگ و در گفتوگو با عالم مردگان آغاز کرد.
در خاک چو رفت دانهٔ تو
از خاک گیاه من برآمد
رفتی تو و آمدم من از راه
خفتی تو و خواب من سرآمد
ساختار انقلابهای علمی
اتمام چاپاین کتاب را یکی از یکصد کتابِ تأثیرگذارِ نوشتهشده پس از جنگ جهانی دوم دانستهاند و این ارزیابی گزافی نیست. داعیهٔ اصلی تامس س. کیون با نگاهی عمیقاً متأثر از مکتب فلسفهٔ تحلیلی در ساختار انقلابهای علمی این است که علم به روش تجمع تدریجی و خطی اطلاعات و دادههای نوین توسعه نمییابد بلکه از طریق انقلابهای دورهای پیش میرود. در جریان این انقلابهاست که یک پارادایم مسلط و پذیرفتهشدهٔ جامعهٔ علمی کنار گذاشته شده و پارادایم جدیدی به جای آن مینشیند. چنین تغییری موجب تحولی عمیق در سرشت جستوجو و تحقیق علمی میشود.
نگاه نگارندۀ این کتاب عمیقاً متأثر است از مکتب «فلسفۀ تحلیلی». وضوح و شفافیت اصطلاحات و گزارهها، و اجتناب از مغلقگویی و حیرتافکنی از خصوصیات این رویه از بیان فلسفی است. البته این معنا مانع از باریکاندیشی و ژرفنگاریهای فکری نبوده و خوانندۀ دقیق کتاب خود شاهد خواهد بود که برای رسیدن به پارهای از استنتاجات تا چه میزان بادیههای درشتناک خردفرسا و هزارتوهای اندیشگی طی شده است. حاصل این همه، معرفی الگویی برای حصول و پیشرفت دانش علمی است که با الگوی مورد پذیرش زمان خود از بیخ و بن متفاوت بوده و امروزه مورد پذیرش اغلب متخصصان مطالعات علم است.
سیری در نظریهٔ پیچیدگی
1.500.000تومانچگونه از مجموعههایی بزرگ متشکل از اجزای ساده، رفتار پیچیده سر میزند؟ چه چیز باعث میشود که حشراتی ساده و مستقل مانند مورچهها اینچنین دقیق و هدفمند در قالب گروه کار کنند؟ چگونه تریلیونها نورون چیزی فوقالعاده پیچیده مثل ذهن را بهوجود میآورند؟ ملانی میچل، دانشمند پیشگام در سیستمهای پیچیده، در این کتاب که در سال ۲۰۱۰ برندهٔ جایزهٔ کتابهای علمی “فی بتا کاپا” شده است، به زبانی ساده سیری آگاهیبخش را دربارهٔ علوم پیچیدگی در اختیار ما قرار میدهد. وی به روشنی کارکرد پیچیدگی میان پدیدههای زیستشناختی، تکنولوژیک، و اجتماعی را شرح میدهد و به پژوهش در اصول عمومی و قوانین به کار رفته در آنها میپردازد تا برخی از مهمترین مسائل علمی زمانهٔ ما را حل کند.
قصههای جاودان
اتمام چاپکتاب قصههای جاودان مجموعهای ارزشمند از دوازده افسانه و قصۀ کهن از فرهنگها و سرزمینهای مختلف جهان است که برلی دوئرتی آنها را با زبانی روان و امروزی بازآفرینی کرده است. داستانهای این کتاب از میان روایتهای عامیانه و فولکلور ملتهای گوناگون انتخاب شدهاند و هرکدام فضایی متفاوت، خیالانگیز و گاه رازآلود دارند. مخاطب در طول کتاب با جهانهایی متنوع روبهرو میشود؛ از قصههای شرقی و اروپایی گرفته تا روایتهایی الهامگرفته از فرهنگهای کهن و اسطورهای.
نشانه در آستانه: جستارهایی در نشانهشناسی
اتمام چاپبیش از صد سال است که نقدِ ادبیات و هنر از بررسی درونمایه و پیامهای نهفته روی گردانده و به جای آن «زبان» را نشانه گرفته است. در این میان، نشانهشناسی، دیرپاترین روش زبانشناختیِ تحلیل متن، به حیات خود ادامه داده است و توانسته است درون رویکردهای متفاوت نقد (مانند نقدهای جامعهشناختی، فرهنگی، روانشناختی، تطبیقی، تاریخگرا، و پسااستعماری) روشهای قابل اجرایی را پیش پای منتقد بگذارد.
کتاب حاضر در بخش نخست به بررسی روند تحول نظری نشانهشناسی از پارادایم ساختگرا به پساساختگرا میپردازد و سپس در بخش دوم رویکرد نقد نشانهشناسی پساساختگرا را در متون هنری (مانند نقاشی، فیلم، معماری، و عکس) و ادبیات در عمل به نمایش میگذارد.
گفت و گو در باب صدق
اتمام چاپگـردآورنـدگان ايـن مـجموعـه پانزده گفتوگو با متخصصان حوزههای مختلف، از فیلسوف و مورخ گرفته تا وکیل و روزنامهنگار، دربارۀ مفهوم صدق(حقیقت، راستی، درستی، صحت، واقعیت) ترتیب دادهاند و کتاب پیش رو گزارشی از این گفتوگوهاست. این کتاب تلاش میکند به همان روش قدیمی و مأنوس فلسفه، یعنی گفتوگوی سقراطی، از زوایای گوناگون و متنوع در اطراف یکی از واژههای بهظاهر آشنای زندگی ما کندوکاو کند، ارتباط آن را با سایر مفاهیم روشن کند و نشان دهد در زمینهها و موقعیتهای مختلف چگونه آن را به کار میبریم. در اینجا هم مثل بیشتر گفتوگوهای سقراطی در پایان گفتوگو تعریف جامع و مانعی از صدق نداریم، اما از مسیری عبور كردهایم که پیمودنش آموزنده و لـذتبـخـش بـوده اسـت.
آرمانشهر، دلفین، رایانه
اتمام چاپآرمانشهر، دلفین، رایانه با زبان و ابزار مفهومی فلسفۀ جدید اما متأثر از نگاه و نوع دغدغۀ فیلسوفان بزرگ گذشته مسائل گوناگونی را طرح میكند. نویسنده میکوشد در اين كتاب فلسفه را به متن زندگی بازگرداند. از نظر او فلسفه به جز ساختن ابـزارهـای مــنطقـی ظـریف و پیچیده، باید شهود و بینش نيز به دسـت دهد. از ایـن مـنظر فلسفهورزی کـاری تـجمـلی و محض سرگرمی نیست، بلکه یک ضرورت است. در این کتاب از دشواریهای اساسی پیرامون مفاهیم محوری نـظیر آزادی، شخصیت، جنسيت، اراده، هوش، خلاقیت و… سخن گفته میشود. اینها مسائلی جدیاند که صرفنظر از اینکه چه کسی به آنها میپردازد، سرشتی فلسفی دارند.
فرهنگ عامیانه انگلیسی-فارسی
اتمام چاپدر این فرهنگ، قصد مترجم علاوه بر معادلیابی و معادلگزینی واژگان و اصطلاحات انگلیسی، آموزش زبان عامیانهٔ فارسی بوده است. برخی از ویژگیهای این فرهنگ به شرح زیر است:
نوع اجزاء کلام در کنار هر مدخل آمده است؛
- حوزهٔ کاربرد واژه یا اصطلاح؛
- شأن نزول و ریشهٔ لغت؛
-
کتاب The Dictionary of Contemporary Slang نوشتهی جاناتان گرین (Jonathon Green) یکی از شناختهشدهترین منابع در زمینهی زبان عامیانه و اصطلاحات غیررسمی انگلیسی است. این کتاب به گردآوری و توضیح هزاران واژه و اصطلاحی میپردازد که در گفتار روزمره، فرهنگ عامه و زیرشاخههای مختلف اجتماعی استفاده میشوند. گرین، که یکی از پژوهشگران برجسته در حوزهی اسلنگ است، تلاش کرده تصویری دقیق از زبان زنده و در حال تغییر ارائه دهد.
ساختار کتاب بهصورت فرهنگ لغت و بر اساس ترتیب الفبایی تنظیم شده است، اما تفاوت اصلی آن با دیکشنریهای معمولی در نوع واژههایی است که پوشش میدهد. هر مدخل علاوه بر معنی، اغلب شامل توضیحی دربارهی ریشه، کاربرد و گاهی زمینهی فرهنگی یا اجتماعی آن اصطلاح است. بسیاری از این واژهها از حوزههایی مثل موسیقی، خیابان، رسانه و گروههای خاص اجتماعی وارد زبان شدهاند، و همین موضوع باعث میشود کتاب نگاهی گسترده به تحولات زبان معاصر داشته باشد.
این اثر بیشتر برای کسانی مناسب است که میخواهند زبان انگلیسی را فراتر از شکل رسمی آن بشناسند؛ از مترجمان و زبانآموزان گرفته تا پژوهشگران فرهنگ عامه. زبان کتاب روشن و توضیحمحور است، اما بهدلیل ماهیت موضوع، با اصطلاحات خاص و گاهی غیررسمی یا حتی تند روبهرو میشوید. اگر به درک واقعیتر از نحوهی صحبت کردن مردم در موقعیتهای مختلف علاقه دارید، این کتاب منبعی دقیق و قابلاعتماد محسوب میشود.
معانی گوناگون لغات و اصطلاحات