گوته: در سلوک خلاقیت

زندگی‌نامۀ روان‌شناسانه معمولاً دربارۀ افراد برجسته و تاریخی نوشته می‌شود، و بدین‌ترتیب نه‌تنها آثار و جایگاه تاریخی-اجتماعی آنها، بلکه جنبه‌های شخصیتی و روان‌شناختی‌شان نیز بررسی می‌شود. بدین منظور زندگی چنین افرادی از ایام کودکی، روابط خانوادگی، مقاطع مهم زندگی خصوصی و سیر تکوینی آنها مورد بحث و تفسیر قرار می‌گیرد. تاکنون زندگی‌نامه‌های روان‌شناسانۀ بسیاری دربارۀ سیاستمداران و هنرمندان و نوابغ علمی نوشته شده است. برای نمونه می‌توان به زندگی‌نامه‌های موتسارت، پیکاسو، اینشتین و دیگران اشاره کرد. آنچه نوشتن زندگی‌نامۀ روان‌شناسانۀ گوته را به‌راستی به پروژۀ عظیمی تبدیل می‌کند، از سویی پرشماری آثار گوته است، چراکه در نهایت معتبرترین منبع تجزیه و تحلیل، آثار خود اوست؛ و از سویی دیگر شمار غیر قابل تصور تفاسیری است که بر آثار و زندگی گوته نگاشته‌اند.

پرفسور هولم-هادولا، نویسندۀ «اشتیاق: گوته در سلوک خلاقیت» و از اساتید دانشگاه هایدلبرگ، به خوبی توانسته است با مراجعۀ مستقیم به آثار اصلی گوته و انبوه مدارک و اسناد دربارۀ وی، زمینه‌ای مستدل و قابل فهم برای درک سیر تکوین زندگی و آثار و افکار گوتۀ جهانی از منظر روان‌شناختی ارائه دهد. این بررسی شامل تمام مراحل زندگی گوته از تولد تا واپسین دم حیات اوست. می‌توان «اشتیاق: گوته در سلوک خلاقیت» را سحرزدایی از نبوغ و انسانی‌سازی یک نابغه توصیف کرد. اصولاً آنچه مطالعۀ آثار آلمانی را دلنشین می‌کند، پرهیز دیالکتیکی از ایده‌آل‌سازی و یا تحقیر شخصیت‌هاست. نویسندۀ کتاب نیز با پیروی از همین اصل، سایه-روشن‌های شخصیت گوته را از منظر روان‌شناختی بررسی می‌کند و بدین ترتیب جلوه‌ای انسانی به یکی از نوابغ ادبیات جهان می‌بخشد. نابغه‌ای که مسیر زندگی‌اش پر فراز و نشیب و با مشقت و بحران‌های فراوان توأم بوده است.