چهاردهم مارس 1883، در مراسم خاکسپاری کارل مارکس در گورستان هایگیت فقط دوازده نفر حضور داشتند و کل مراسم در سخنرانی قدیمی‌ترین دوست او خلاصه ‌شد. انگلس پیش‌بینی کرد که «نام و آثار مارکس در طول قرن‌ها زنده خواهد ماند». پیش‌بینی درستی بود، اما چه‌بسا حتی آن گروه کوچک عزادارانِ حاضر در گورستان هایگیت هم آن را باور نداشتند. آوازهٔ پس از مرگ عمدتاً پیش‌بینی‌ناپذیر است. اما نامی که نزدیک به صدوپنجاه سال پس از مرگ صاحبش همچنان عشق و نفرتی پرشور در میان مردم برمی‌انگیزد به این زودی‌ها از تاریخ بشر حذف نخواهد شد. مارکس به‌معنای دقیق کلمه فیلسوف قلمداد نمی‌شد و اقتصاددان بزرگی نبود و سیاستمدار یا خطیب یا رهبر به شمار نمی‌رفت. در آتش عشق عمیقی به انسانیت نیز نمی‌سوخت و در مراوداتش شخصیتی دوست‌داشتنی یا خاص از خود بروز نمی‌داد. اما در نهایت، خود را به معاصرانش و نیز، به‌ضرب‌ و‌ زور ایده‌های یگانه و بارز، به تاریخ تحمیل کرد.

جاناتان لیر، فیلسوف و استاد ممتاز دانشگاه شیکاگو و برندهٔ جایزۀ «دستاورد ممتاز بنیاد اندرو ملون» در ویراست دوم این کتاب اندیشۀ فروید را سراسر شرح می‌دهد و ارزیابی می‌کند، آن‌هم با تمرکز بر حیطه‌هایی از فلسفه که گفته شده فروید تأثیری پایدار بر آنها داشته است؛ از جمله فلسفۀ ذهن، ارادۀ آزاد و تعیّن‌گرایی، عقلانیت، ماهیت «خود» و ذهنیت، اخلاق و دین. همچنین به شماری از مسائل و مباحث عمیق‌تری هم پرداخته که فروید با آن دست به گریبان بوده و اهمیت فلسفی آنها را با مهارت بسیار به تصویر کشیده است: میل جنسی آدمی، ناهشیار، رؤیا و نظریۀ انتقال.

فیلسوفان علاقه‌مند به روانکاوی این کتاب را دستاوردی عظیم خواهند یافت. بسیاری از استادان ادبیات و تاریخ اندیشه نیز که به تدریس فروید اشتغال دارند، آن را خواهند خواند و با شور و اشتیاق به بحث خواهند نشست.

ــ ریچارد رورتی، دانشگاه استنفورد، امریکا

اگر بنا باشد به این پرسش پاسخ دهم که درمیان روانکاوان معاصرچه کسی برای نگارش درآمدی بر فروید در مقام فیلسوف شایسته‌تریناست، انتخابم کسی نخواهدبودجز جاناتان لیر.

ــ اسلاوُی ژیژک، دانشگاه لوبلیانا، اسلوونی

نیچه می‌گوید: «آن کس که با هیولاها پنجه در می‌افکند، باید به‌هوش باشد که مبادا خود هیولا شود، و آنگاه که زمانی دراز چشم به مغاک می‌دوزی، مَغاک نیز چشم به روی روحت می‌گشاید.»

در زندان اومسک، داستایفسکی چهار سال با رانده‌شدگانی زیست که از قراردادها و رسوم اجتماعی عادی معاف بودند -موجوداتی که به هستی حیوانی بازگشته بودند. او به مغاکی چشم دوخته بود که در آن عنصر خام شهوت مجرد بشری می‌جوشید و مغاک داخل در روح او می‌شد. او شاید خود هنگامی که پا به زندان گذاشت انسانی غیرعادی بود. در آنجا او آموخت که خود را با جهانی غیرعادی وفق دهد، و هنگامی که سر برآورد نگاه کج و معوجش نمی‌توانست به کانونی دیگر دوخته شود.

انسان‌های عادی در رمان‌های داستایفسکی همان‌قدر نادرند که در محوطۀ زندان. جهان او جهان جنایتکاران و قدیسان، هیولاهای رذیلت یا فضیلت بود. داستایفسکی سی و سه ساله بود که آهنگر زندان غل و زنجیر از پایش گشود تا بار دیگر قدم به جهان انسان‌های آزاد بگذارد، اما این جهانی بود که به‌واسطۀ دوره‌ای که او از سر گذرانده بود برای همیشه چهره عوض کرده بود. سال‌های رشد به پایان رسیده بود، اما هنوز سال‌های طولانی تب و هیجان باید طی می‌شد تا سرانجام نبوغ وی بیان هنری‌اش را دربارۀ مسائل خیر و شر که روحش را در سایۀ تاریک زندان می‌خوردند پیدا کند.