فلسفه‌ای برای تلفن همراه

بلک‌بری برند تلفن همراه است. منظور از هملت نیز همان شخصیت مشهور نمایشنامۀ معروف شکسپیر است. اما اگر می‌خواهید بدانید که این دو چه ربطی به هم دارند، باید تا فصل هشتم کتاب صبر کنید. البته خیلی هم طول نمی‌کشد، و احتمالاً دوروزه به آن‌جا می‌رسید. کتابِ خوب و خوش‌خوان مثل یک سراشیبی عمل می‌کند. پا گذاشتن به آن به اختیار خودتان است، اما بعد از آن با شما نیست. شما را با خودش می‌کشد و شما هم برای اینکه دچار مشکل نشوید، مجبورید با آن همراهی کنید.

ادامه مطلب

حق تعیین سرنوشت

تاریخ‌نگارِ مذاکرات صلح پاریس (که در تاریخ با معاهدۀ‌ ورسای بیشتر شناخته شده) با امری کم‌و‌بیش هولناک روبه‌رو می‌شود. پاریس مالامال گروه‌های مطالعاتی، مذاکرات جانبی و بحث‌های تخصصی است که در طول آن ماه‌های پُرآشوب برگذار می‌شوند. هر مطالبۀ‌ ارضی، اصلاح مرزی، دعوی قومیتی و متقابل و ده‌ها مورد دیگر ریشه در سال‌های قبل از ۱۹۱۴ داشت. روایت چنین ماجراهایی برای غرق‌نشدن خوانندۀ‌ امروزی در اسامی غریب و کشمکش‌های خیالی چطور ممکن است؟

ادامه مطلب

داستان مقاومت

اگر چه «یک روز از زندگی ایوان دنیسوویچ» روایتی است از مسخ آدمی در اردوگاه‌های برساختۀ نظامی توتالیتر اما در عین حال این رمان روایتی هم هست از مقاومت آدم ساده‌ای چون ایوان در مقابل این مشت آهنین. ایوان اگر چه همچون بسیاری از زندانیان سیمای انسانی‌اش رنگ باخته اما در لحظاتی کوتاه و تکان‌دهنده در رمان این سیما پررنگ می‌شود مثل آن لحظه‌ها که ایوان ته دلش غمگین است که چرا سال‌ها پیش از زنش خواسته برای او خوراکی و بسته‌ای نفرستد تا بچه‌هایش بهتر غذا بخورند و حالا خود همچون کودکی که در انتظار هدیۀ عید پاک است به زندانیانی که برای‌شان غذا و نامه می‌رسد رشک می‌برد.

ادامه مطلب

فیلسوف جنگ و صلح

هابز در نویسندگی ید طولایی داشت. وی کتاب‌های کلاسیکی همچون «تاریخ جنگ‌های پلوپونزی» توسیدید و برخی از نمایشنامه‌های یونانی را به انگلیسی ترجمه کرد. در اواخر عمر نیز «ادیسه» و «ایلیاد» هومر را به انگلیسی برگرداند آن هم به نظم!!! پیش از آن، زندگی‌نامه خود را هم به نظم سروده بود!!! طبیعی است چنین کسی با چنین ذوقی چه نویسنده خوبی است. لذا کتاب‌های هابز، برخلاف ظاهر چغری که دارند، بسیار درخشان و خواندنی هستند.

ادامه مطلب

همدردی با درد

بیایید بپرسیم درد چیست؟ شده است به چیستی چیزی که همیشه در معرضش هستید فکر کنید؟ چیزی که بخشی از تصورات و خاطرات و احساسات آدم با آن یا در مقابل آن شکل گرفته است، چیست؟ آیا درد همیشه چیزی منفی است؟ یعنی چیزی که ذهن و تمام اجزای بدن انسان در برابرش بایستد و در جهت نابودی‌اش عمل کند.

ادامه مطلب

دوستِ منتقد زیست‌شناسی

فلسفۀ زیست‌شناسی در معنای کنونی آن یکی از زیرشاخه‌های فلسفه علم است که بیش از ۵۰ تا ۶۰ سال قدمت دارد. فلسفۀ زیست‌شناسی در معنای خاص آن، که گاه فلسفۀ زیست‌شناسی جدید نیز نامیده می‌شود، یک برنامۀ پژوهشی رو به رشد و بی‌رقیب و یک رشتۀ دانشگاهی است که از اواخر دهۀ ۱۹۵۰ آغاز شد و در نیمه دهه ۱۹۷۰  به بلوغ رسید. فلسفۀ زیست‌شناسی در این معنا را جمعی از فیلسوفان، عمدتاً با ریشه‌هایی در سنت فلسفۀ تحلیلی، پدید آوردند که شروع به کار روی مسائل مفهومی ناشی از پژوهش‌های معاصر به ویژه در رشتۀ زیست‌شناسی تکاملی کردند.

ادامه مطلب

نماد آزادی‌خواهی

شاید برای ما و تمام مخاطبان تئاتر هنگام تماشا یا خواندن اثری، پیش آمده باشد که خود را جای کاراکتری قرار دهیم و مسیر یا سرنوشت اثر را در خیال خود تغییر دهیم. یا حداقل آرزوی تعامل و اعمال‌نظر در اثری که دیده یا خوانده‌ایم را داشته باشیم. در تاریخ تئاتر از گذشته تا حال، اشکال مختلفی از تلاش برای کشف روش‌های تعامل مخاطب با مجموعه اجراکنندگان را می‌توان یافت. به‌جرئت یکی از کامل‌ترین، پرچالش‌ترین و تأثیرگذارترین این تلاش‌ها، روشی است که توسط کارگردان و نظریه‌پرداز نامدار برزیلی، آگوستو بوآل، به علاقه‌مندان تئاتر معرفی شده است؛ «تئاتر سرکوب‌شدگان» که در ایران بیشتر به نام «تئاتر شورایی» شناخته می‌شود.

ادامه مطلب

کمونیسم رفت&#۸۲۳۰;

«تزار عشق و تکنو» مجموعه‌ای از نُه داستان بلند است که می‌توان گفت در حالی که کاملاً مستقل از هم روایت می‌شوند، در کنار هم ساختار یک رمان را نیز شکل می‌دهند. این داستان‌ها که در دوره‌های مختلفی از تاریخ شوروی- روسیه روایت می‌شوند، شخصیت‌ها، پیرنگ و درون‍مایه و زمان و مکان خودشان را دارند اما همیشه یک شخصیت، یک عنصر کلیدی یا یک تم اصلی از داستانی به داستان دیگر منتقل می‌شود و بین آن‌ها رابطه‌ای درهم‌تنیده و پیچ در پیچ می‌آفریند.

ادامه مطلب

در هنر معاصر چه خبر است؟

گریسن پری کتاب «بازارگرمی در هنر» را برای آشنایی کسانی با هنر معاصر نوشته که از آن سردرنمی‌آوردند. در عین‌حال چنان نوشته شده که برای هنرمندان هم مفید است. موضوع کلی این کتاب هنر معاصر و چگونگی مواجهه با آن است. ولی این گریسن پری کیست؟ مترجم در مقدمه روشنگری که نگاشته او را به‌خوبی معرفی کرده است.

ادامه مطلب