مفاهیم ابداعی فروید، از جمله احساسات و افکار ناهشیار و تعارض و معنای رؤیا و میل جنسی در دوران کودکی، بخشی از فرهنگ روان‏شناختی ما شده‏ است. اما اندیشۀ روان‏کاوانه در نیم‏قرن اخیر شاهد دگرگونی و گسترشی عظیم بوده است. استیون میچل و مارگارت بلک در تاریخ روان‏کاوی شرحی آسان‏‏یاب از اندیشۀ روان‏کاوانۀ معاصر یا، به دیگر سخن، مجموعهٔ آرای پسافرویدی پیش نهاده‏اند. این درآمدِ پُرمایه و همه‏فهم اندیشۀ روان‏کاوانۀ مدرن را با بهره‏گیری از مطالعات موردیِ پُربار و مفصل، به قامت درک همگان دوخته و کتابی کارآمد و از جهاتی کم‌مانند را به خوانندگان و متخصصان روان‌کاوی عرضه کرده است.

درمانگری که مرزهای دوردست جنون را می‌کاود گاه به چیزی کاملاً غیرمنتظره می‌رسد: خودش. در میان دل‌های شکسته، ذهن‌های خردشده و نابودشدن‌ها، گویی نگاره‌های زندگی و دنیای درمانگر است که ترسیم می‌شود. آیا معنایش این است که درمانگر باید تشخیص اختلال روانی بگیرد و دارودرمانی و حتی بستری شود؟ احتمال دیگر این است که کسانی که «دیوانه» خوانده می‌شوند انسان‌هایی باشند «زیادی انسانی» که مسیر زندگی‌شان مشابه مسیر خود درمانگر است. اگر حیطه‌ای که «روان‌پریشی» نامیده می‌شود آینۀ روح خود درمانگر باشد که با شفافیتی نامعقول پیش رویش به نمایش درآمده است چه؟ اگر کار بررسی و فهم جنونْ فرصتی برای کشف کیستیِ خود درمانگر باشد چه؟

آشفتگی‌های شدید روانی معمولاً ظاهری مبهم و غیرقابل‌درک دارند. با این حال، هر چقدر هم که فهم این علائم دشوار باشد، ذاتاً به رویدادهای انسانی‌ای مربوط است که در زمینه‌هایی انسانی رخ داده‌اند. اما مسأله فقط این نیست. وقتی درمانگر به داستان‌های انسانیِ این بیماران آشفته‌حال گوش می‌کند، ناگزیر، خود را کشف می‌کند. هدف محوری کتاب «مغاک جنون» زدودن مرزهای سفت و سختی است که جنون را از سلامت عقل جدا می‌کنند، تا بتوان پدیدۀ اختلالات شدید روانی را به دایرۀ قابل‌فهم انسانی برگرداند.

«مغاک جنون» مجموعه‌ای است از روایت‌های بالینی و شرح زندگی افراد بحران‌زده، همراه با تأملاتی در مورد شکست‌ها و موفقیت‌های درمانی ایشان. این کتاب که حاصل تجربهٔ پنجاه‌سالهٔ دکتر جرج اتوود در زمینهٔ مطالعه و درمان جنون در تمام اشکال آن است به طیف وسیعی از وخیم‌ترین وضعیت‌های هیجانی بیماران می‌پردازد: از جلوه‌های مختلف روان‌پریشی و افسردگی و اقدام به خودکشی گرفته تا تأثیر آسیب‌های عمیق کودکی، تکه‌پاره شدن شخصیت به چندین «خود»، رابطهٔ جنون و نبوغ، و اهمیت پیش‌فرض‌های فلسفی در کار بالینی با اختلالات روانی شدید.

اتوود در «مغاک جنون» بارها بر سرشت انسانی و ماهیت بیناذهنیتیِ جنون تأکید می‌کند، ماهیتی که حتی در وخیم‌ترین بیماری‌های روانی و در اوج‌های خیره‌کننده و حضیض‌های دردناکِ جستجوی بی‌امانِ بیمار و درمانگر به دنبال حقیقت در زندگی به چشم می‌خورد. بعید است کسی داستان‌های بالینی این کتاب را بخواند و به آنچه در اعماق وجود خودش نهفته است نزدیک‌تر نشود.

گرِى استاد و رئيس پيشين دانشکدهٔ روان‌شناسى دانشگاه بوستون است و در رشتۀ زيست-عصب‌شناسى در دانشگاه‌هاى كلمبيا و راكفلر تحصيل كرده است. آثار او در زمينه‌هاى روان‌شناسى تطبيقى، تكاملى، رشد و يادگيرى جايگاه بلندى نزد عموم خوانندگان و متخصصان يافته است.

نظام آموزشی مدرن مانند آن آرزوهای داستان‌های عامیانه است که سرانجامی ناخوشایند می‌یابند. کتاب پيتر گرِى ما را از هزارتوی پیامدهای ناخواستهٔ این نظام آموزشی بیرون می‌کشد و به شیوهٔ طبیعی‌تری هدایت می‌کند که در آن کودکان مجال خودآموزی دارند. چه‌بسا پیام گرِى دست‌نیافتنی به نظر رسد، اما بنیان علمی مستحکمی دارد. یادگیری آزاد تأثیری آنی بر کودکان شما خواهد گذاشت.

ـــ  دیوید سلون ویلسون، استاد ممتاز زیست‌شناسی و انسان‌شناسی، دانشگاه ایالتی نیویورک در بینگهمتون