سالوادور فلیپه دالی نقاش نابغه – یا نقش دیوانه – شاید معروف‌ترین هنرمند سوررئالیسم باشد. او در ۱۱ مهٔ سال ۱۹۰۴ در روستایی کوچک نزدیک شهر ژیرونا در ناحیهٔ کاتالونیای اسپانیا چشم به جهان گشود. در سال ۱۹۲۹ به‌طور رسمی به جمع هنرمندان سوررئالیست پیوست. روز ۲۳ ژانویهٔ ۱۹۸۹، در سن ۸۴ سالگی درگذشت و در سرداب موزه و تئاتر دالی به خاک سپرده شد.

دالی در سال ۱۹۶۴ زندگی‌نامهٔ خود را تحت عنوان یادداشت‌های روزانهٔ یک نابغه نوشت. دربارهٔ این کتاب عنوان کرد: «این کتاب ثابت می‌کند که زندگی روزمرهٔ یک نابغه، خواب او، هضم غذای او، شور و شعف او، ناخن‌های او، سرماخوردگی‌های او، خون او، زندگی و مرگ او ضرورتاً با سایر افراد بشر متفاوت است.» دالی ضمیمهٔ شگفت آوری تحت عنوان «هنر تیز دادن» یا «راهنمای توپچی فریبکار» در پیوست این کتاب نوشته است. در این نوشته به سراغ پدیده‌ای عام و مهم می‌رود که هر انسانی از آن یک عمر تجربه دارد، اما همواره مورد غفلت واقع شده است.

ادبیات معاصر، از نظر کمّی و کیفی، به جایی رسیده است که ضرورت دارد جست‌وجوهای بیشتری در علل و اسبابِ پیدایش آن صورت گیرد و در پرتوِ پژوهش‌های تازه، تاریخ‌های نوشته شده دربارهٔ آن بازنگری شود. «سرگذشت تاریخ‌نگاری ادبیات معاصر ایران» به نگارش تاریخ ادبیات معاصر و معرفی ارزش‌های آن پرداخته است. بخش‌های کتاب عبارتند از:
تاریخ‌نگاری ادبی ایران (براون، بهار، زرین‌کوب، استعلامی، …)؛
ایران شناسان روس (کومیسارف، نیکیتین، کلیاشتورینا، …)؛
ایران شناسان غربی (ماخالسکی، ریپکا، کوبیچکوا، …)؛
مؤلفان گلچین‌های ادبی (هشترودی، نفیسی، افشار، …)؛
راویان داستان‌نویسی (خانلری، زوارزاده، مدرسی، م. آزاد، …)؛
نگارندگان تاریخچهٔ شعر (نیما یوشیج، اسحاق، شفیعی کدکنی، …)؛
گزارشگران سیر نمایش (نوشین، جنتی عطایی، بیضایی، فروغ، …).

رابطۀ میانِ جنبۀ خلّاقانه و جنبۀ نقادانۀ تفکر غالباً به‌درستی فهمیده نمی‌شود. این بدفهمی تا حدود زیادی نتیجۀ تصویری است که رسانه‌های گروهی از اشخاصِ خلّاق و نقّاد عرضه می‌کنند. رسانه‌ها همواره شخصِ خلّاق را شبیه یک دانشمند خل‌وضع نشان می‌دهند که قدرت تخیل بالایی دارد و خودجوش، هیجانی، و سرچشمۀ اندیشه‌های نادر است، اما غالباً در عالمی دیگر سیر می‌کند و از واقعیت‌های روزمره فاصله دارد. در عوض، شخصِ نقّاد را، به‌غلط، شخصی صرفاً ایرادگیر، شکّاک، منفی‌نگر، خرده‌گیر، انعطاف‌ناپذیر، و عیب‌جو نشان می‌دهند. در نگاه اول به نظر می‌رسد که تفکر نقادانه و تفکر خلاقانه با هم ارتباطی ندارند یا حتی در تضاد با یکدیگرند. ظاهر قضیه این است که تفکر نقادانه خودآگاه و قابل آموزش است و تفکر خلاقانه ناخودآگاه و غیر قابل آموزش. این دیدگاه کاملاً غلط نیست، اما بهرۀ بسیار اندکی از حقیقت دارد. حقیقتِ نهفته در دیدگاه یادشده این است که هیچ شیوۀ شناخته‌شده‌ و مشخصی برای ایجاد خلاقیت نبوغ‌آمیز در افراد وجود ندارد. با این حال، راه‌هایی برای آموزش همزمان تفکر نقادانه و خلاقانه وجود دارد.

 این کتاب رابطۀ میان وجه خلاقانه و وجه نقادانۀ تفکر را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که تفکر نقادانه و خلاقانه نیازمند یکدیگرند. همچنین نشان می‌دهد که ذهن‌های بزرگ در نتیجۀ به‌کارگیری همزمان تفکر نقادانه و خلاقانه پدید آمده‌اند.