فلوریان ایلیس با مهارت تمام، چشم‌انداز سالی بی‌مانند را ترسیم می‌کند که سرآغاز دنیای معاصر ما است. در ادبیات و هنر و موسیقی مرزها چنان درنوردیده می‌شوند که گویی فردایی در کار نیست. پروست به دنبال زمان از دست رفته است، مالویچ یک مربع می‌کشد، بِن عاشق لاسکرـ‌شولر است، استراوینسکی پرستش بهار را جشن می‌گیرد، کیرشنر از کلان‌شهر چهره‌ای نو ترسیم می‌کند، کافکا و جویس و موزیل همزمان در یک روز در تری‌یِست کاپوچینو می‌نوشند. در مونیخ، نقاشی اتریشی به نام آدولف هیتلر نقاشی‌های کارت‌پستالی بی‌روحش از مناظر شهری را می‌فروشد. در سال ۱۹۱۳، آغاز و پایان، پیروزی و اندوه، در هم می‌آمیزند و همه چیز به هنر تبدیل می‌شود. زین پس، دیگر هیچ چیز مثل قبل نخواهد بود. فلوریان ایلیس با سبکی زیبا و طنزی ظریف، جادوی یکی از لحظات کلیدی تاریخ فرهنگ ما را به شکلی بی‌مانند زنده می‌کند.

در مارس 2014 گابریل گارسیا مارکز دچار سرماخوردگی شد. زنی که بیش از پنجاه سال در کنار او بود، همسرش، مرسدس بارچا، امید چندانی به بهبودش نداشت؛ شوهرش، که نزدیکان «گابو» صدایش می‌زدند، نزدیک 87 سال داشت و با اختلال مشاعر دست و پنجه نرم می‌کرد. این بود که به پسرشان، رودریگو، گفت: «فکر نکنم از این یکی جان سالم در ببریم.»

باستان‌شناسان یا صرفاً خودشان و برای هم می‌نویسند، یا چندان تخیل و صنعت ادبی به کار می‌برند که عموماً تشخیص علم از شبه‌علم یکسره دشوار می‌شود. اما تک‌نگاری هفت غار از لونی دیگر است؛ هم مشحون است از اکتشافات علمی باستان‌شناسی پرشور و ثابت‌قدم که دیرزمانی در سرما و گرما غارهای خاورمیانه را روشمندانه در پی کشف آثار و نشانه‌های دوران پارینه‌سنگی می‌کاود و یافته‌هایش را طبقه‌بندی و مرتب می‌کند، هم مشحون است از توصیفات روایی در شرح مشقات و مصائب باستان‌شناس، تعامل او با مردمان بومی از طنجه تا افغانستان، و البته نحوهٔ تعامل با کارگزاران دولتی. از این رو، هفت غار، خاصه برای ما ایرانیان، هم سندی است در حوزهٔ مطالعات باستان‌شناسی هم حاوی اطلاعات تاریخی دست اول است دربارهٔ آداب و رسوم و سلوک ایرانیان و خلقیات و توقعاتشان در دههٔ 30 خورشیدی. اینکه کاوش‌های کوون در جراید آن دهه هم بازتاب داشت و حتی محمدرضا شاه پهلوی با وسواس روند کار را دنبال می‌کرد، گویای اهمیت کشفیات او برای ماست. ضمن خواندن این کتاب مدام از خودمان می‌پرسیم که باشندگان و ساکنان غار بیستون در حوالی کرمانشاه و غارهای کمربند و هوتو در بهشهر مازندران چطور روزگار می‌گذراندند و به‌واقع چه نسبتی با مایی دارند که ده‌بیست هزار سال بعد در همان حوالی روزگار می‌گذراندیم.

اکنون نشانه‌ای از درون جریان تاریکِ زمان سر برآورده است. سرنخی دقیق از این که کسی پایان زندگی آلبر کامو را رقم زده است.

در روز چهارم ژانویهٔ ۱۹۶۰ کامو در راه برگشت به پاریس همراه ناشرش میشل گالیمار و نیز آن و ژنین ــ دختر و همسر گالیمار ــ و همچنین سگشان در یک سانحهٔ هولناک جان باخت. عموماً مرگ آلبر کامو را تصادف تلقی می‌کنند اما جووانی کاتلّلی به شواهدی دست یافته که نشان می‌دهد ممکن است کامو به قتل رسیده باشد. کاتلّلی پس از سال‌ها تحقیقِ دقیق نشان می‌دهد که چرا سران اتحاد جماهیر شوروی سرسختانه در پی حذف آلبر کامو بوده‌اند. او پرسش‌های مهمی مطرح می‌کند که ممکن است پس از سال‌ها معمای مرگ نویسندهٔ شهیر قرن بیستم را روشن کند: مأموران کاگ‌ب چطور از بازگشت کامو و هم‌سفرهایش باخبر شدند؟ تلفن کامو به منشی‌اش شنود شده بود یا ماریا کاسارس، معشوقهٔ ابدی‌اش، با بی‌احتیاطی مرگ او را رقم زد؟ آیا کامو از مرگ خود خبر داشت که در نامه‌اش به کاسارس قول داد که شب چهارم ژانویه سر وقت به شام برسد، «مگر اینکه در جاده اتفاقی بیفتد»؟