کتابی که قصد ارائه‌ی تصویری از زندگی یک چهره‌ی ادبی را دارد به طور طبیعی سه مقطع مهم جوانی، میان‌سالی و کهنسالی نویسنده را از هم تفکیک می‌کند. همین طور اگر حادثه‌ی مهمی و تعیین‌کننده‌ای در زندگی نویسنده رخ داده باشد، آن هم می‌تواند مبنای دوره‌بندی زندگی و خلاقیت نویسنده قرار گیرد. و در زندگی داستایفسکی قطعاً چنین حادثه‌ی تکان‌دهنده‌ای بوده است.

از دوازده داستان مجموعه، هفت داستان درباره‌ی عشق هستند. البته این داستان‌ها درباره‌ی چیزهای دیگر هم هستند، اما مسلماً عشق تم اصلی و برجسته‌ی آن‌هاست. و همه درباره‌‌ی شکنندگی، رازآمیز بودن و فرّار بودن عشق. در همه‌ی این داستان‌ها، معلوم است زیبایی عشق زمان درازی نمی‌پاید و همین موضوع عاشق را در تبدیل آن به وصلت دائم ــ ازدواج ــ به تردید می‌اندازد و چه بسا وقتی این وصلت به دلایل مختلف شکل نمی‌گیرد، عاشق به خودش می‌گوید «خوب شد با او ازدواج نکردم».

نوشته‌ی برادران گروسمیث خط داستانی ساده‌ای دارد و ممکن است در ابتدا کمی خسته‌کننده و تکراری به‌نظر برسد؛ اما به‌محض اینکه خواننده بیشتر با شخصیت‌ها آشنا می‌شود و حال‌وهوای کتاب را درک می‌کند، روند صعودی داستان آغاز می‌شود و سخت می‌توان کتاب را زمین گذاشت. این کتاب اگرچه در ایران شهرت زیادی ندارد؛ اما یکی از کتاب‌های معروف و محبوب انگلیسی‌هاست.

کتاب میخائیل باکونین: شورشی سودایی پیش و بیش از هرچیز کتاب روانشناسی کاراکتر انقلابی است بر اساس بررسی مستند یکی از نمونه‌های شاخص آن. دیگر این‌که از طریق پی‌گیری زندگی قهرمانش، گوشه‌های مهمی از تاریخ اندیشه‌ی سده‌ی نوزدهم میلادی را که هنوز بازتاب‌هایش را در زندگی معاصر می‌بینیم شرح می‌دهد. در این باره بخصوص که اندیشه‌های بسیار انتزاعی فلسفی، چگونه مسیر زندگی سیاسی آینده را تعیین می‌کنند. و سرانجام رمان جذابی است درباره‌ی پیچیدگی‌ها و تناقضات روان آدمی و قدرت خودفریبی او.

تمرکز بارنز در این مقالات، همان‌طور که از عنوان کتاب برمی‌آید، بر چند و چون دربارهٔ «تغییر عقیده» است. او صادقانه به این ایده می‌پردازد که تغییر عقیده دربارهٔ یک کتاب، یک نویسنده، یک ایده، یا یک دیدگاه نشانهٔ ضعف نیست، بلکه نشانهٔ رشد فکری و انعطاف‌پذیری ذهن است. او در برخی مقالات به‌صراحت به بازبینی در دیدگاه‌های قدیمی خود اعتراف می‌کند.

کتاب «مردی که خواب است» ساختار بسیار جالبی دارد و طرز نوشتار آن را به سختی می‌توان در کتابی دیگر پیدا کرد. روایت آن به صورت خطابی و در قالب دوم شخص مفرد نوشته شده است و همان‌طور که پیش‌تر گفته شد، شخصیت اصلی کتاب خودش را «تو» خطاب می‌کند. ژرژ پرک با زبانی شاعرانی و روایتی سیال میان خواب و بیداری، اثری شاعرانه و فلسفی خلق کرده است.

نویسنده در این کتاب سعی کرده است، مقوله‌ی درد را از منظرهای متنوع فلسفی، روانکاوی، نقد فرهنگ و جامعه‌شناسی واکاوی کند تا بتواند جدای از سویه‌های منفی آن به سویه‌های مثبت درد -به‌خصوص در حس اضطراب- دست‌ یابد. کتاب وتلسن شامل دوازده فصل و یک مقدمه است که در آن کوشیده درد بشری را از زوایای متعددی بررسی کند. دوازده فصل کتاب به معنای متداول، فصل محسوب نمی‌شوند بلکه بیشتر مانند زیرعنوان‌هایی برای بحث اصلی که همان درد باشد لحاظ شده‌اند. طوری که انتهای هر فصل شروع فصل بعدی و به شکلی ادامه‌ی مباحث آن محسوب می‌شود.

«آسیاب‌های تمدن» دعوتی است به بازاندیشی ریشه‌های دولت و تمدن و به‌زعم او، نخستین جوامع کشاورز نه به‌دلیل رفاه بیشتر، بلکه به‌اجبارِ شرایط زیستی و سیاسی به سکونت و کشت روی آوردند. زندگی شکارچیان و گردآورندگان، بر پایه تنوع غذایی، تحرک، و آزادی بیشتر از سلطه سلسله‌مراتبی شکل گرفته بود. اما کشاورزی، با وابستگی به زمین و غلات، انسان را به یک «منبع قابل کنترل» برای قدرت سیاسی بدل کرد.

پنیر و کرم‌ها داستان یک شورش کوچک علیه دیوانسالاری و سلسله‌مراتب رستگاری در مسیحیت اروپایی است که به راحتی سرکوب و خاطرۀ آن به بایگانی کلیسا سپرده می‌شود؛ داستان آسیابانی میانه‌حال در روستایی در شمال ایتالیا که به یمن برخورداری از سواد خواندن و فراهم آوردن کتابخانه‌ای کوچک برای خود (شامل چند کتاب مذهبی و غیر مذهبی)، بینشی اومانیستی و انتقادی در قبال مذهب رسمی کلیسایی را در خود پرورش می‌دهد.