نقدنو

انقلاب، فضیلت، ترور

گاف در کتابِ خود، ترور را نه صرفاً خشونت‌های کور و بی‌هدف، بلکه یک ابزارِ سیاست‌گذاریِ هدفمند معرفی می‌کند که سه هدفِ اصلی داشت: یک: دفاع از جمهوریِ انقلابی- در برابرِ تهدیداتِ داخلی (سلطنت‌طلبان، فدرالیست‌ها) و خارجی (ائتلافِ قدرت‌های اروپایی). دو: تطهیرِ جامعه- از عناصرِ ضدانقلاب و کسانی که فاقدِ فضیلتِ لازم برای زندگی در جمهوریِ جدید بودند. سه: تلقینِ وفاداری- از طریقِ ایجادِ ترسِ عمومی و نمایشِ اقتدارِ دولتِ انقلابی.
ادامه مطلب
نقدنو

جهانی با ملت‌های خیالی

کتابِ جذاب و پرکششِ «اختراعِ قومِ یهود» به خلافِ اسمش که بیانیه‌یی سیاسی از نوعِ «انکارِ هولوکاست» را به ذهن متبادر می‌کند، اثری‌ست تحقیقی با لحن و نواختی زنده و تپنده. ارزشِ علمیِ آن را نمی‌توان با اثری هم‌چون «تاریخِ صهیونیسم» ناهوم سوکولوف قیاس کرد که باورِ دینی و قومی را واردِ تاریخ می‌کند و برای افسانه‌یی جدید ریشه‌یی کهن می‌تراشد‌. او بحثِ خود را بر تحقیقاتِ ملیت‌پژوهانِ مدرن بنا می‌کند.
ادامه مطلب
نقدنو

دموکراسیِ آسیایی

یکی از نکات تأمل‌برانگیز کتاب، تأکید بر این است که دموکراتیزاسیون سزاوار پایان راه نیست، بلکه آغاز راه دشواری است برای تحقق «دموکراسی کارآمد». چوی می‌نویسد: «اگرچه انتخابات رقابتی برقرار شده است، اما بدون نهادهای آزاد، پاسخگو و مستقل، بدون مشارکت گسترده جامعه مدنی و بدون توزیع عادلانه‌ قدرت و منابع، دموکراسی ممکن است به صورت زیبا اما خالی از محتوا بماند.»
ادامه مطلب
نقدنو

سایه‌های تاریک تفکر

در سال‌های اخیر، انتشار اسناد جدید، به‌ویژه دفترچه‌های سیاه هایدگر در سال ۲۰۱۴ و نامه‌های شخصی او، فرضیه «خطای شخصی» بودن را تقریباً به‌طور کامل دفن کرده است. ریچارد وُلین، تاریخ‌نگار برجسته اندیشه آمریکایی و نویسنده کتاب‌های «غائله هایدگر» و کتاب جدیدتر «هایدگر در ویرانه‌ها: میان فلسفه و ایدئولوژی» (۲۰۲۳)، یکی از مهم‌ترین منتقدان هایدگر در این زمینه است.
ادامه مطلب
نقدنو

جدال شک و ایمان

کتابی که قصد ارائه‌ی تصویری از زندگی یک چهره‌ی ادبی را دارد به طور طبیعی سه مقطع مهم جوانی، میان‌سالی و کهنسالی نویسنده را از هم تفکیک می‌کند. همین طور اگر حادثه‌ی مهمی و تعیین‌کننده‌ای در زندگی نویسنده رخ داده باشد، آن هم می‌تواند مبنای دوره‌بندی زندگی و خلاقیت نویسنده قرار گیرد. و در زندگی داستایفسکی قطعاً چنین حادثه‌ی تکان‌دهنده‌ای بوده است.
ادامه مطلب
نقدنو

چخوف درباره‌ی عشق

از دوازده داستان مجموعه، هفت داستان درباره‌ی عشق هستند. البته این داستان‌ها درباره‌ی چیزهای دیگر هم هستند، اما مسلماً عشق تم اصلی و برجسته‌ی آن‌هاست. و همه درباره‌‌ی شکنندگی، رازآمیز بودن و فرّار بودن عشق. در همه‌ی این داستان‌ها، معلوم است زیبایی عشق زمان درازی نمی‌پاید و همین موضوع عاشق را در تبدیل آن به وصلت دائم ــ ازدواج ــ به تردید می‌اندازد و چه بسا وقتی این وصلت به دلایل مختلف شکل نمی‌گیرد، عاشق به خودش می‌گوید «خوب شد با او ازدواج نکردم».
ادامه مطلب
نقدنو

روزنامۀ خاطرات یک آدم ناقابل

نوشته‌ی برادران گروسمیث خط داستانی ساده‌ای دارد و ممکن است در ابتدا کمی خسته‌کننده و تکراری به‌نظر برسد؛ اما به‌محض اینکه خواننده بیشتر با شخصیت‌ها آشنا می‌شود و حال‌وهوای کتاب را درک می‌کند، روند صعودی داستان آغاز می‌شود و سخت می‌توان کتاب را زمین گذاشت. این کتاب اگرچه در ایران شهرت زیادی ندارد؛ اما یکی از کتاب‌های معروف و محبوب انگلیسی‌هاست.
ادامه مطلب
نقدنو

روانشناسی کاراکتر انقلابی

کتاب میخائیل باکونین: شورشی سودایی پیش و بیش از هرچیز کتاب روانشناسی کاراکتر انقلابی است بر اساس بررسی مستند یکی از نمونه‌های شاخص آن. دیگر این‌که از طریق پی‌گیری زندگی قهرمانش، گوشه‌های مهمی از تاریخ اندیشه‌ی سده‌ی نوزدهم میلادی را که هنوز بازتاب‌هایش را در زندگی معاصر می‌بینیم شرح می‌دهد. در این باره بخصوص که اندیشه‌های بسیار انتزاعی فلسفی، چگونه مسیر زندگی سیاسی آینده را تعیین می‌کنند. و سرانجام رمان جذابی است درباره‌ی پیچیدگی‌ها و تناقضات روان آدمی و قدرت خودفریبی او.
ادامه مطلب
نقدنو

دربارۀ تغییر عقیده

تمرکز بارنز در این مقالات، همان‌طور که از عنوان کتاب برمی‌آید، بر چند و چون دربارهٔ «تغییر عقیده» است. او صادقانه به این ایده می‌پردازد که تغییر عقیده دربارهٔ یک کتاب، یک نویسنده، یک ایده، یا یک دیدگاه نشانهٔ ضعف نیست، بلکه نشانهٔ رشد فکری و انعطاف‌پذیری ذهن است. او در برخی مقالات به‌صراحت به بازبینی در دیدگاه‌های قدیمی خود اعتراف می‌کند.
ادامه مطلب