هویت امروز از دل تاریخ

«تاریخ ایران آکسفورد» قرار است در عین اجمال، تاریخی کامل نیز باشد. بنابراین از دوران پارینه سنگی و ظهور شاهنشاهی هخامنشی آغاز شده و به پیروزی انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ می‌رسد. یکی از نخستین  امتیازات محتوایی کتاب، به روز بودن آن است. متن اثر حاضر  برخلاف اغلب کتابهایی از این دست که عمدتاً تا فروپاشی شاهنشاهی در ایران و پایان حکومت پهلوی دوم، بیشتر پیش نیامده و معمولاً به سالهای پس از انقلاب به دلایل مختلف نپرداخته یا از انتشارش صرف نظر می‌کردند؛ به سه دهۀ نخست انقلاب نیز می‌پردازد و تا انتخابات پرحاشیۀ سال ۱۳۸۸ و آغاز دومین دورۀ ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد هم پیش می‌‌رود.

ادامه مطلب

فلسفۀ پرندگان

این کتاب که حاصل مطالعه، پژوهش، و مشاهدۀ یک پرنده‌شناس و یک روزنامه‌نگار فلسفه‌خوانده است، سرشار از نکته‌های ناب دربارۀ پرندگان است که اگر جایی نقل کنیم ممکن است فکر کنند داریم شوخی می‌کنیم. برای نمونه، پرندگان نه تنها دارای زبانی برای گفت‌وگو با هم هستند، افزون بر آن «لهجه» هم دارند و این لهجه به آنها کمک می‌کند تا مثلاً سهرۀ اصفهانی از سهرۀ مازندرانی متمایز شده و هیچ پرنده بیگانه‌ای نتواند وارد گروه شود.

ادامه مطلب

یک داستان واقعی

«محاکمهٔ خوک» داستان چنین محاکمۀ غریبی است که تلاش می‌کند به بخشی از تاریخ سیاه بشر نور بتاباند. اُسکار کوپ-فان در این قصهٔ کوتاهِ هولناک چیزی را روایت می‌کند که در قرن سیزدهم عیناً در کار بوده است. اسناد به‌جامانده از آن روزگار نشان می‌دهد که محاکمهٔ حیوان دقیقاً شبیه همان‌ چیزی بوده که در دادگاه انسان‌ها می‌گذشته و حیوانِ متهم با وکیل‌مدافعش در برابر قاضی و دادستان و اعضای هیأت‌منصفه و حضار حاضر می‌شده است. اما آیا این رمان فقط گزارش آن روزگار است؟

ادامه مطلب

میان عشق و بیگانگی

نامه‌ها زمانی به چاپ می‌رسند که چندین سال از مرگ ماریا نیز گذشته است. البته نامه‌ها توسط خود او در اختیار کاترین کامو قرار گرفته‌اند. این هم یک قصۀ پنهان دیگر در پس این نامه‌ها: معشوق نامه‌های عاشقش را به دختر او می‌دهد و دختر، سرانجام آن‌ها را منتشر می‌کند، با عشق و علاقۀ فراوان به پدرش.

ادامه مطلب

نمونهٔ اعلای رمان

فرض کن کتابی بنویسی که دیالوگ‌های بی‌معنای یک ارباب و نوکر باشد با مقداری دخالت بیجا و باجای راوی، یعنی همانطور که تو گفتی ترکیب خلاقانۀ سروانتس و استرن، بعد کتابت به یکی از ستون‌های نظری انقلاب کبیر فرانسه مبدل شود. پیش از آنکه به زبان اصلی (فرانسه) چاپ شود کسی به بزرگی فریدریش شیلر آنرا به آلمانی ترجمه کند. بعد همین شیلر به گوته اصرار کند که حتماً این کتاب را بخواند و بالاخره گوته مجاب شود و بدون اینکه کتاب را زمین بگذارد آنرا تمام کند.

ادامه مطلب

عصر ابرماشین‌ها

مکس تگمارک در کتاب «زندگی ۳/۰: انسان‌بودن در عصر هوش مصنوعی» زندگی در این جهان را به سه مرحلۀ تکاملی تقسیم می‌کند. او دستیابی انسان به ماشین ابرهوشمند را مرحلۀ سوم زندگی می‌داند. به‌عقیدۀ تگمارک، فناوری هوش مصنوعی به‌‌سرعت در حال پیشرفت است و محققان به‌‌زودی خواهند توانست ماشینی خلق کنند که از انسان باهو‌ش‌تر باشد.

ادامه مطلب

تأمل بر معنای رنج

یوریک کریم‌مسیحی در کتاب «دومین اول شخص مفرد»  ۱۱۰ عکس برگزیده از برترین عکاسان دنیا را گردآوری کرده و برای آن‌ها ۱۰۱ شرح کوتاه نوشته است. قصه‌واره‌هایی که لزوماً نعل به نعل با آن‌چه در عکس‌ها رخ داده، مطابقت ندارد و تنها برداشتی متعلق به کریم‌مسیحی به‌عنوان تماشاگرِ این عکس‌هاست؛ برداشتی که بینندۀ دیگری می‌تواند طور متفاوت‌تری از آن را ابراز کند. در هر عکس از زبان راوی اول شخص، داستانی دربارۀ عکس نوشته شده است. زبان راویان به شکل محاوره است تا فاصله‌ها به حداقل ممکن برسند و صمیمیت و نزدیکی آن‌ها را به مخاطب نشان دهد. روایت‌ها حاوی شرح‌حالی از آدم‌های حاضر و غایب در عکس‌ها هستند.

ادامه مطلب

چرا فلسفهٔ سیاسی؟

کتاب «فلسفۀ سیاسی هانا آرنت» پژوهشی جدی، دقیق، مفصل و تفسیری در باب فلسفۀ سیاسی هانا آرنت است. این کتاب خیلی خوب اثری است فلسفی با چگالی بالا که خواندنش هم به دانش زمینه‌ای نیاز دارد و هم نیازمند حداکثر دقت و حوصله. چراکه هر صفحۀ کتاب مطلب جدی دارد و لذا خواننده باید آهسته و متأملانه پیش رود. علاوه بر این، به همان اندازه تحقیقی در باب سرشت خود سیاست هم هست. ویژگی اخیر مزیت کتاب را دوچندان می‌کند و لازم است اهمیت آن را برجسته سازیم.

ادامه مطلب

دلی از یخ، از سنگ

اولین رمان شگفت‌انگیز اندرو میلر، «درد نهفته»، به بررسی ناتوانی‌ای می‌پردازد که به نظر می‌رسد سرچشمۀ نبوغ جیمز دایر در استفاده از کارد است: ناتوانی در درک و تجربۀ درد جسمانی از بدو تولد. سوزنی در دستش فرومی‌رود، انگشتش پاره می‌شود، پایش می‌شکند، اما جیمز دردی احساس نمی‌کند و زخم‌هایش با سرعتی اعجاب‌انگیز بهبود می‌یابند. سردمزاجی و کم‌حرفی و ناتوانی جیمز از درک درد جسمانی در جوانیْ همه و حتی مادرش را می‌ترساند و سبب می‌شود که دیگران از او فاصله بگیرند.

ادامه مطلب