اروپا در آینه

اروپا چه زمانی زاده شد؟ این پرسشی است مبهم، چون همزمان ممکن است توجهش به نخستین روزهای اسکان بشر بر پهنۀ جغرافیایی سرزمینی که اکنون اروپا می‌نامیم، یا به ظهور فرهنگ‌های مختلف، یا به ظهور آگاهی جمعی‌ای باشد که در نهایت نام کنونی را به این مکان، مردمانی که در آن می‌زیند و فرهنگ آنها بخشیده است.

نخستین ساکنان اروپا هیچ ویژگی خاص یا برجسته‌ای نداشتند. می‌گویند نخستین انسان‌ها از افریقا مرحله به مرحله به این منطقه مهاجرت کرده‌اند. آخرین موج مهاجرت، که تنها موجی است که بازماندگانی را در این منطقه برجای گذاشته، انسان‌های هوشمندی بودند که حدود سی تا چهل هزار سال پیش ساکنانی در این منطقه می‌زیسته‌اند، نخستین اروپاییانی که می‌توانیم آنها را به لحاظ زیست‌شناسی اجداد خود بدانیم تقریباً تازه رسیده‌اند.

ژوزف فونتانا در کتاب اروپا در آینه تاریخ اروپا را زیر و رو می‌کند و نشان می‌دهد که اروپا در واقع اصلاً دارای هویت متمایز و رفیعی نبود که تصور می‌کرد؛ نویسنده حتی پیش‌تر می‌رود و معتقد است که استمرار این توهم که در تاریخ استاندارد اروپا حفظ شده، پیامدهای گسترده‌ای برای نحوۀ درک جوامع اروپایی از حال و گذشته‌شان دارد.