در جستجوی خوشبختی
اتمام چاپسیسِلا باک، فیلسوفِ برجستۀ اخلاقگرا در این کتابِ هوشمندانه و بههنگام، سرشت خوشبختی و جایگاه آن در اندیشه و آثار فلسفی دورههای مختلف را بررسی میکند. وی با ظرافت و زیبایی مفاهیم خوشبختی را در آثار اندیشمندان مختلف، از فیلسوفان یونانی گرفته تا اندیشمندانی همچون دزموند توتو، چارلز داروین، آیریس مرداک، و دالایی لاما ردیابی میکند و افزون بر آن جدیدترین نظریههای روانشناسان و اقتصاددانان و متخصصان ژنتیک و عصبشناسان دربارۀ خوشبختی را بررسی میکند.
سیسِلا باک با پرهیز از نظریهپردازیهای انتزاعی، گنجینهای از مشاهدات دست اول مردمان عادی و شخصیتهای معروف دربارۀ خوشبختی را در هم میآمیزد و تصویری ارائه میدهد که شاید بتوان گفت کاملترین تصویری است که تاکنون از خوشبختی ارائه شده است.
نشرنو، از همین نویسنده کتاب دروغگویی: انتخاب اخلاقی در زندگی اجتماعی و فردی را هم منتشر کرده است.
درد بیخویشتنی
اتمام چاپمفهوم بیخویشتنی – یا به تعبیر دیگران، از خود بیگانگی – به صورتی که معمولاً با آن روبرو میشویم عنوانی است کلی برای بسیاری از دردهای فردی و اجتماعی انسان، اگر نگوییم برای همهٔ این دردها، و به دلیل همین کلیت مفهومی است بسیار مبهم. اگر مشکل انسان به طور کلی از خود بیگانگی او باشد، حل این مشکل در گرو رفع از خود بیگانگی است؛ اما این که از خود بیگانگی چیست و چرا پیش آمده و چه کارهایی در زندگی عملی انسان به رفع آن منجر میشود، مستلزم شکافتن این مفهوم و تعبیر آن بر حسب مفاهیم عملی است. این کاری است که من کوشیدهام در این کتاب عبوس صورت دهم، و نتیجهٔ کوشش، به گمان خودم، تعبیر منجزتری است از مفهوم از خود بیگانگی، زیر عنوان «بیخویشتنی».
زندگی خوب: ۳۰ گام فلسفی برای کمال بخشیدن به هنر زیستن
700.000 تومانآنچه در تاروپودِ زندگی خوب تنیده شده است رهیافتی است که به «اخلاقیات فضیلتمدار» شناخته میشود. فضیلتها مهارتها، عادتها و مزیّتهایی هستند که اگر بتوانیم آنها را بپرورانیم به ما امکان شکوفا شدن میدهند. اخلاقیات فضیلتمدار در پی پاسخهای قطعی نیستند، بلکه در جستوجوی یک شیوهی زندگی هستند.
زندگی خوب شامل ۵ بخش (فضیلتهای معنوی، فضیلتهای مصیبتبار، فضیلتهای اجتماعی، فضیلتهای عملگرایانه، فضیلتهای فردی) و ۳۰ «گام» است؛ نویسنده برای آنکه خواننده بتواند این ۳۰ «گام» را درست بپیماید، برای هر گام یک راهنما برگزیده است ــــ از ارسطو و افلاطون گرفته، تا هانا آرنت و ژاک دریدا و تولستوی و یونگ و اسکار وایلد و فروید. به این ترتیب، در طول خواندن این کتاب، با ۳۰ شخصیت استثنایی تاریخ بشر و نیز با برخی از عالیترین اندیشههای بشری در طول تاریخ دربارهی چهگونه خوب زیستن آشنا میشوید. در پایانِ هر فصل نیز، توصیههایی با عنوان «گامی دیگر» آمدهاند، در قالب اشارهها و آگاهیهایی که میتوانند عمیقاً در وجود خواننده ریشه بدوانند. در زندگی خوب، برخی از عمیقترین و کهنترین رگههای حکمت کهن بازگشایی شدهاند و نیز نقبی زده شده است به رگههایی دیگر که تازهترند اما شاید از نگاهها دور ماندهاند.
نشر نو، از همین نویسنده و مترجم، کتاب ۴۲ اندیشهی ناب: تأملاتی دربارهی زندگی، جهان، و هرآن چیزِ دیگر را هم منتشر کرده است.
۴۲ اندیشۀ ناب: تأملاتی دربارۀ زندگی، جهان و هر آن چیز دیگر
750.000 توماناساس این کتاب الهامهایی است برگرفته از گفتههایی از مشاهیر دنیای علم و هنر و ادب و فلسفه و سیاست و… که نقطههای آغازی است برای کسانی که در تکاپوی غنیتر زیستن هستند. نویسنده، از این رهگذر، تأملاتی را با خواننده در میان میگذارد در قالبِ اندیشههایی ناب برای پاسخ دادن به معمّای زندگی و جهان و هر آن چیز دیگر. منبع اصلیِ الهام او فلسفهای است که این پرسش را مطرح میسازد: «چگونه زندگی کنم؟» همان پرسشی که فیلسوفانِ باستان هم در پی پاسخ به آن بودند.
۴۲ اندیشهٔ ناب رویکردی متفاوت و در عین حال کهن در پیش گرفته است برای رسیدگی به مسائل ازلی ـ ابدی زندگی که همانا سعادت و آسایش بشر است. این کتاب ـــ از طریقِ قیاس و حکایت، پرسش و نقلقول ـــ فلسفه را به خدمتِ زندگی و هرچه شکوفاتر شدنِ آن درمیآورد.
چگونه سوگیری و تبلیغات را در رسانهها تشخیص دهیم
اتمام چاپتقریباً همۀ رسانههای جهان مدعیاند که گزارشهای خبریشان را به صورت مستقل، بیطرفانه، و محققانه تولید میکنند. مدعیاند که صرفاً به گزارش و توصیف «واقعیت عینی» میپردازند و از هر گونه نتیجهگیری و قضاوت پرهیز میکنند. از سوی دیگر، ادعا میکنند که رسانههای رقیب این واقعیتها را به نحو توطئهآمیز تحریف کرده و به آن جهت میدهند. آیا این مدعا درست است؟ آیا رسانۀ مستقل و بیطرف وجود دارد؟ ظاهراً پاسخ این پرسشها منفی است. رسانهها، حتی اگر (بر فرض محال) از صاحبانشان و از حکومتها تأثیر نپذیرند، از فرهنگ و نظرگاه مخاطبانشان تأثیر میپذیرند. پوشش خبری غالب در یک جامعه بر اساس اصلهای زیر عمل میکند: «ماجرا از نظرگاه ما (و جامعۀ ما) چنین به نظر میرسد؛ بنابراین، ماجرا چنین است.»
- «این واقعیتها باورهای ما را تأیید میکنند؛ بنابراین، اینها مهمترین واقعیتها هستند.»
- «این کشورها با ما دوست نیستند؛ بنابراین، این کشورها شایستۀ انتقادند.»
- «این گزارشها بیشترین جذابیت یا هیجان را برای خوانندگان ما دارند؛ بنابراین، اینها مهمترین گزارشهای خبریاند.»
کسانی که خبرها را نقّادانه دنبال میکنند تکتکِ این اصلها را معکوس میکنند. کتاب حاضر نحوۀ انجام این کار را توضیح میدهد و بنابراین تأثیر سوگیری و تبلیغات بر اندیشیدنِ افراد را کاهش میدهد.
ماهیت و کارکردهای تفکر نقادانه و خلاقانه
اتمام چاپرابطۀ میانِ جنبۀ خلّاقانه و جنبۀ نقادانۀ تفکر غالباً بهدرستی فهمیده نمیشود. این بدفهمی تا حدود زیادی نتیجۀ تصویری است که رسانههای گروهی از اشخاصِ خلّاق و نقّاد عرضه میکنند. رسانهها همواره شخصِ خلّاق را شبیه یک دانشمند خلوضع نشان میدهند که قدرت تخیل بالایی دارد و خودجوش، هیجانی، و سرچشمۀ اندیشههای نادر است، اما غالباً در عالمی دیگر سیر میکند و از واقعیتهای روزمره فاصله دارد. در عوض، شخصِ نقّاد را، بهغلط، شخصی صرفاً ایرادگیر، شکّاک، منفینگر، خردهگیر، انعطافناپذیر، و عیبجو نشان میدهند. در نگاه اول به نظر میرسد که تفکر نقادانه و تفکر خلاقانه با هم ارتباطی ندارند یا حتی در تضاد با یکدیگرند. ظاهر قضیه این است که تفکر نقادانه خودآگاه و قابل آموزش است و تفکر خلاقانه ناخودآگاه و غیر قابل آموزش. این دیدگاه کاملاً غلط نیست، اما بهرۀ بسیار اندکی از حقیقت دارد. حقیقتِ نهفته در دیدگاه یادشده این است که هیچ شیوۀ شناختهشده و مشخصی برای ایجاد خلاقیت نبوغآمیز در افراد وجود ندارد. با این حال، راههایی برای آموزش همزمان تفکر نقادانه و خلاقانه وجود دارد.
این کتاب رابطۀ میان وجه خلاقانه و وجه نقادانۀ تفکر را بررسی میکند و نشان میدهد که تفکر نقادانه و خلاقانه نیازمند یکدیگرند. همچنین نشان میدهد که ذهنهای بزرگ در نتیجۀ بهکارگیری همزمان تفکر نقادانه و خلاقانه پدید آمدهاند.
مفهومها و ابزارهای تفکر نقادانه
اتمام چاپکتاب کوچکی که در دست دارید شامل مفهومها و ابزارهای اصلیِ تفکر نقّادانه از دیدگاه ریچارد پُل میشود و این مفهومها و ابزارها را به صورت فشرده بیان میکند. این کتاب (که مبنای سایر کتابهای «مجموعۀ راهنمای اندیشهورزان» است) حاوی برداشتی از تفکر نقادانه است که نوعی توافق عمومی بر سر آن وجود دارد؛ از این جهت، به کار استادان میآید. برای دانشجویان نیز، یک کتاب تکمیلیِ تفکر نقادانه در کنار کتابهای درسی دیگر است. استادان میتوانند از آن در طراحی برنامۀ آموزشی، تکلیفهای درسی، و آزمونها برای موضوعهای گوناگون استفاده کنند. دانشجویان نیز میتوانند از آن برای ارتقای یادگیری خودشان در زمینههای مختلف استفاده کنند.
مهارتهای مطرحشده در این کتاب در هر موضوعی به کار میآیند و افراد نقّاد از آنها در خواندن و نوشتن، و نیز در صحبتکردن و شنیدن، استفاده میکنند. این مهارتها را میتوان هم در زندگی شخصی و روزمره و هم در فعالیتهای علمی (از تاریخ و ریاضیات گرفته تا فلسفه و هنر) به کار برد.
مغالطههای پرکاربرد: ۴۴ ترفند کثیف برای برنده شدن در بحثها
اتمام چاپ«فریب» بخشی از زندگی روزمرۀ انسانهاست. ما فریب میدهیم و فریب میخوریم؛ راست را دروغ و دروغ را راست جلوه میدهیم. جالب اینجاست که خیلی وقتها حتی خودمان را هم فریب میدهیم و حقیقت را برای خودمان هم واژگونه میکنیم. یکی از مهمترین ابزارهای ما برای این خودفریبیها و دیگرفریبیها «مغالطه» است. به استدلالهای نادرستی که برای اقناع خودمان و دیگران مورد استفاده قرار میدهیم «مغالطه» گفته میشود.
از دل تو تا دل من: دوازده گام برای زندگی شفقتآمیز
550.000 توماناین روزها کمتر دربارۀ شفقت و مهربانی میشنویم. ادیان تأکید میکنند که شفقت معیار معنویت حقیقی است اما برخی گمان میکنند که خود دین باعث همۀ جنگها بوده است. کلیسای کاتولیک سوءاستفادۀ جنسی کشیشان و در نتیجه مصائب زنان و کودکان را نادیده میگیرد. برخی رهبران دینی مانند سیاستمداران سکولار رفتار میکنند. در بیان عمومی خود کمتر از مهربانی و شفقت سخن میگویند و مناقشات فرهنگی و اعتقادی یا سیاسی را معیار و میزان دین حقیقی قلمداد میکنند.
با این حال کمتر زمانی مانند اکنون به صدای شفقتآمیز دین نیازمند بودهایم. جهان به طرز خطرناکی دوقطبی شده است. نتیجۀ نامتوازن بودن نگرانکنندۀ قدرت و ثروت، خواری، بیگانگی، رخوت و خشم فزایندهای است که در قساوت تروریسم فوران میکند. ما درگیر جنگهایی هستیم که نه قادریم به آنها پایان بخشیم و نه میتوانیم در آنها پیروز شویم.
اما آیا مهر و شفقت از این توانایی برخوردار است که مشکلات بهظاهر حلناشدنی زمانۀ ما را حل کند؟ آیا این فضیلت حتی در عصر تکنولوژی امکانپذیر است؟
ساخت واقعیت اجتماعی
1.200.000 تومانمسئلۀ اصلی این کتاب از این قرار است: بخشهایی از جهانِ واقعی هست که فقط بهواسطۀ توافق انسانها واقعیت بهشمار میآید. یعنی بعضی چیزها فقط به این علت وجود دارند که ما معتقدیم وجود دارند. منظور چیزهایی است نظیر پول و دارایی و دولت و ازدواج.
تا جایی که اکنون میدانیم، بنیادیترین خصوصیات این جهان همانگونه است که فیزیک و شیمی و دیگر علوم طبیعی توصیف میکنند. اما چگونه ممکن است در جهانی که بهتمامی از ذرات فیزیکیِ قرارگرفته درون میدانهای نیرو تشکیل شده است، جهانِ عینیِ پول و دارایی و ازدواج و دولت و انتخابات و فوتبال و مهمانی و تولد و دادگاه وجود داشته باشد؟
فیلسوف برجستۀ امریکایی، جان سرل، در این کتاب با انتزاع چند عنصر کلیدی از شبکۀ پیچیدۀ حیات اجتماعی، و ارائۀ تحلیلی منطقی از آن میکوشد درکی بنیادین از امر اجتماعی بهدست دهد. کتاب با پرهیز از مغلقگوییهای فلسفی و به زبانی ساده نگاشته شده است، اما در عین حال به بیان استدلالها و تحلیلهای فلسفی مهم و اساسی میپردازد.
ساختار انقلابهای علمی
اتمام چاپاین کتاب را یکی از یکصد کتابِ تأثیرگذارِ نوشتهشده پس از جنگ جهانی دوم دانستهاند و این ارزیابی گزافی نیست. داعیهٔ اصلی تامس س. کیون با نگاهی عمیقاً متأثر از مکتب فلسفهٔ تحلیلی در ساختار انقلابهای علمی این است که علم به روش تجمع تدریجی و خطی اطلاعات و دادههای نوین توسعه نمییابد بلکه از طریق انقلابهای دورهای پیش میرود. در جریان این انقلابهاست که یک پارادایم مسلط و پذیرفتهشدهٔ جامعهٔ علمی کنار گذاشته شده و پارادایم جدیدی به جای آن مینشیند. چنین تغییری موجب تحولی عمیق در سرشت جستوجو و تحقیق علمی میشود.
نگاه نگارندۀ این کتاب عمیقاً متأثر است از مکتب «فلسفۀ تحلیلی». وضوح و شفافیت اصطلاحات و گزارهها، و اجتناب از مغلقگویی و حیرتافکنی از خصوصیات این رویه از بیان فلسفی است. البته این معنا مانع از باریکاندیشی و ژرفنگاریهای فکری نبوده و خوانندۀ دقیق کتاب خود شاهد خواهد بود که برای رسیدن به پارهای از استنتاجات تا چه میزان بادیههای درشتناک خردفرسا و هزارتوهای اندیشگی طی شده است. حاصل این همه، معرفی الگویی برای حصول و پیشرفت دانش علمی است که با الگوی مورد پذیرش زمان خود از بیخ و بن متفاوت بوده و امروزه مورد پذیرش اغلب متخصصان مطالعات علم است.
گفت و گو در باب صدق
اتمام چاپگـردآورنـدگان ايـن مـجموعـه پانزده گفتوگو با متخصصان حوزههای مختلف، از فیلسوف و مورخ گرفته تا وکیل و روزنامهنگار، دربارۀ مفهوم صدق(حقیقت، راستی، درستی، صحت، واقعیت) ترتیب دادهاند و کتاب پیش رو گزارشی از این گفتوگوهاست. این کتاب تلاش میکند به همان روش قدیمی و مأنوس فلسفه، یعنی گفتوگوی سقراطی، از زوایای گوناگون و متنوع در اطراف یکی از واژههای بهظاهر آشنای زندگی ما کندوکاو کند، ارتباط آن را با سایر مفاهیم روشن کند و نشان دهد در زمینهها و موقعیتهای مختلف چگونه آن را به کار میبریم. در اینجا هم مثل بیشتر گفتوگوهای سقراطی در پایان گفتوگو تعریف جامع و مانعی از صدق نداریم، اما از مسیری عبور كردهایم که پیمودنش آموزنده و لـذتبـخـش بـوده اسـت.