پيوند و گسست سنت و مدرنيته را بسيارى انديشمندان پرسش‌‌انگيز دانسته‌اند: گاهى پيوستگى را چنان برجسته ساخته‌اند كه نو بودن در محاق رفته است؛ گاهى گسست را آن اندازه بنيادى دانسته‌اند كه پيوندها ناديدنى شده است. پرداختن به تجدد در اين كتاب چنان است كه نه گسست‌ها و نو بودن‌ها ناديده مى‌مانند نه پيوندها انكار مى‌شوند. بااين‌همه، به خلاف روايت‌هاى كژتاب از تجدد در ايران، سخن از تجددى است كه هرچند جديد است، از دلِ سنت سر برمی‌کشد؛ و طرفه آنكه ــ‌به عقيدۀ مؤلف‌ــ اين سنتِ تجددپرور سنتى غيرغربى است؛ سنّتى ايرانى كه تجددى ايرانى مى‌زايد.

دربارۀ تجدد سياست و فرهنگ را گفتارها و گفتگوهايى شكل مى‌دهند كه همگى حول مسألۀ تجدد مى‌گردند. آنچه دربارۀ تجدد ــ‌خواه در ايران و خواه در سرزمين‌هاى ديگر‌ــ گفته شده است، گاه از منظر فرهنگ است و گاه از ديدگاه سياست. اما بيشتر سخن از هنگامۀ درهم‌تنيدۀ اين دو است در پيوند با تجدد. از همين روست كه نوشته‌هايى دربارۀ «سياست و حكومت در امريكا» كنار مطالبى راجع به «تحولات و موانع تجدد در ايران» نشسته است تا بتوان «كارنامۀ برخى از فرهنگ‌سازانِ» ايرانى را با وسعت ديد و فراخ‌نگرىِ هرچه بيشتر سنجيد.

محمد مختاری در کتاب انسان در شعر معاصر به درک و تصویر «انسان» در شعر ایران از گذشته تا امروز می‌پردازد. ریشه‌های این دستاورد قدیمی شعر فارسی را می‌کاود و شباهت‌ها و تفاوت‌های درک و دریافت شاعران معاصر را نیز به‌دقت بیان می‌کند. او در این بررسی از سیر تطور و تکامل اندیشهٔ مدرن جهان بهره می‌گیرد و از پسِ پرداختن به دوره‌های گوناگون اندیشهٔ بشری و بررسی توأمانِ شعر شاعران کلاسیک و شعر چهار شاعر بزرگ معاصر ـــ نیما، شاملو، اخوان، فروغ ـــ به مفهومی بنیادین و متمایزکننده در شعر معاصر پی می‌برد:‌ درک حضور دیگری. مفهومی ـــ به‌تعبیر او ـــ طبیعی و بدیهی که فقدان آن، اسباب تحقیر و خوارداشت انسان و زمینه‌ساز حذف «دیگری» بوده است.

بیش از بیست و پنج سال از چاپ اول «مجموعهٔ نسل قلم» می گذرد. این کتاب‌ها زندگینامه نیستند، بلکه شرح و تفسیر و نقد آثار و اندیشه‌های نویسندگان هستند و اگر چه حجمشان اندک است اما می‌توانند نقطهٔ شروع خوبی برای خوانندگانی باشند که در پی راه یافتن به مضامین اندیشه‌های این نویسندگان و متفکران هستند.