موزۀ تسلیم بی قید و شرط
700.000 تومانموزهٔ تسلیم بی قید و شرط نه روایتی منسجم و یکپارچه، که روایتی است چهلتکه از ژانرهای ادبی گوناگون در ساختاری پستمدرنیستی؛ زندگینامه است، خیالپردازی محض است، مستند است و توأمان سوررئالیستی.
دوبراوکا اوگرشیچ به تبعید، هنر و تاریخ، پیری و مرگ، حافظه و فراموشی پرداخته است. خردهروایتها از لابهلای خاطرات دوستان و بستگان پناهندگانی بیرون کشیده میشود که در برزخی میان میهن ویران و غربتنشینی سرگرداناند. راوی با نقلقولهایی از نویسندگان، نقاشان، مجسمهسازان و هنرمندان سرشناس دوران گذشته و معاصر تصویری وسیعتر و ژرفتر از وضعیت میسازد. روایت اوگرشیچ گرچه بهظاهر پارهپاره و ازهمگسیخته است، اما در پایان داستان این تکهها مجموعاً روی دیگری از اختناق و تبعید و جدایی را نمایان میکنند.
ساحره
اتمام چاپرومانی تازه از چنگ دیکتاتور رها شده است. شبح چائوشسکوی ساقطشده همچنان بر فراز رومانی سرگردان است. دختری نوجوان نظارهگرِ خاکستر آتشی است که مدفن پرترههای شکوهمند سابق بوده و اکنون بر زندگی شهروندانی نشسته که دیرگاهی در برابر آن پرترهها دستبسته و حیرتزده مانده بودهاند.
رازهایی که از پسِ سالها سلطهٔ حکومت ترور و وحشت افشا میشود، بر روند وقایع آینده نیز تأثیر میگذارد. زخمهای آن دوران چندان دیرپاست و در رقم خوردن آینده تأثیرگذار که شماری از شهروندان گاه چاره را در حرکات عجیب و غریب همچون سحر و جادو و چلّهنشینی میبینند. زخمهای مادامالعمری که نسلها نسل جهان و روان و حتی عادیترین لحظات زندگانی را مختل میکند، گرچه تجربهٔ رهایی به این همه میارزد.
مزدک
300.000 تومانمزدک یک رمان تاریخی است چون واقعیتهای عمدهٔ تاریخی را با امانت تصویر کرده و شخصیتهای اصلی رویدادهای آن همه شناختهاند. اما اهمیت این رمان صرفاً به دلیل تاریخیت و انطباق شخصیتها و صحنههای آن با واقعیت تاریخی نیست؛ پردازش جزئینگرانهٔ خردهشخصیتهای خیالی، مردم کوچه و بازار و سبک زندگی آنها و تصویرپردازیِ داستانیِ مواردی که هنوز محل بحثاند و قطعیت تاریخی نیافتهاند، به رمان وجهی حماسی میبخشد. از این موارد میتوان به چگونگی پایان کار مزدک، هزیمت قباد و بازگشت دوبارهٔ او به تخت شاهی، و توصیف شماری از آیینها و رسوم معمول زندگی ایرانیان در آن روزگار اشاره کرد. این که نویسنده در جاهایی از رمان اقوالی را مستقیماً از شاهنامه و ویس و رامین نقل کرده است جذابیت کتاب را دوچندان میکند.
تاریخ خاص تنهایی
640.000 تومانتاریخ خاص تنهایی رمانی است تأملبرانگیز، غافلگیرکننده و «خاص»؛ تاریخِ زندگی انسانهایی است عاصی و دورمانده از عشق. خسروبیک که زمانی از اعضای اتحاد و ترقی بود و در برههای از زندگی کشتن را جایگزین عشقورزی کرد، سرانجام در آخرین روزهای عمر با ترس و حیرت به عشق رو میکند، اما دیگر دیر شده است. نِرمین همواره عشق را میجوید اما وقتی مردی به خاطرش رنج میکشد، او را ترک میکند، چون معتقد است هر عشقی تاریخ خاص خود را دارد؛ تاریخی که با جنگ، شکست، رنج، ویرانی و آتشبس پیش میرود. این تاریخ خاص مانند آنچه مورخان مینویسند همواره آکنده است از درد و تباهی؛ تاریخی است که شادیها را نادیده میگیرد. از سوی دیگر، مُبرّا شخصیتی است که با وجود تمنای عشق، همیشه احساسات خود را پنهان و سرکوب کرده و با رفتارهای آکنده از بیمهری دیگران به دوران کهولت رسیده است و در نهایت، بهایی بس گران میپردازد.
مردی که خواب است
170.000 تومانمردی که خواب است با زبانی شاعرانه و روایتی سیال میان خواب و بیداری، به بیان تجربهای از بیخ و بن فلسفی میپردازد. شخصیت اصلی – که در سراسر داستان «تو» خطاب شده – در دانشگاه سوربن جامعهشناسی میخواند تا اینکه روزی تصمیم میگیرد سرِ جلسهٔ امتحان حاضر نشود و درسش را نیمهکاره بگذارد. این تصمیم ناگهانی سلسلهجنبان رشتهای از تصمیمها میشود که همگی یک ایده را تعقیب میکنند: گسست مطلق از جهان و بیاعتناییِ محض به آدمها و پیشامدها.
اما تا کجا میتوان به همگان «نه» گفت؟ تا کِی میتوان خود را از دنیا و مافیها برکنار داشت؟ و تبعات چنین انزوای سرسختانهای چیست؟ جملهای از فریدریش نیچه را شاید بتوان پاسخی دانست به این پرسشها و تفسیری موجز بر این داستان، آنجا که فیلسوف آلمانی میگوید: «اگر دیرزمانی به مغاک نگاه کنی، مغاک نیز به تو نگاه میکند.»
دنیا همین است
اتمام چاپاین رمان داستانِ حرکت است؛ حرکت انسان و شهر. داستان فراز و فرود زندگیِ یک شهر و یک کشور که زلزلهٔ طبیعی همانقدر خانههایش را ویران میکند که زلزلهٔ عاطفی یا سیاسی زندگی شهروندانش را.
راوی همچون رهگذری خستگیناپذیر نوری به روان شخصیتها میاندازد، زندگی هر شخصیت را نیمهکاره رها میکند و میرود سراغ شخصیت بعدی و بعدی. شهر او را با خود میبرد و مواجهه با شخصیتهای جدید آنقدر ادامه پیدا میکند که خواهناخواه این پرسش سر برمیآورد که آیا سرگذشت این آدمها به هم گره خواهد خورد؟
همه تنها میمیرند
1.800.000 توماناوتو و الیزه هامپل تا پیش از انتشار این رمان بیش از دو نام در بایگانی گشتاپو نبودند و اگر هانس فالادا همه تنها میمیرند را نمینوشت شاید جهان هرگز رنج تنهایی و شور عشق و درد جدایی این زوج مبارز برلینی را درنمییافت. آنها باید شش دهه مستور در جهان ادبیات آلمانی میماندند تا صدایشان با انتشار ترجمهٔ انگلیسی رمان به گوش خوانندگانی از سراسر جهان برسد و کتاب در صدر جدول فروش ایالات متحد امریکا، بریتانیا، فرانسه، و کانادا قرار بگیرد و نیویورک تایمز آن را رویداد ادبی سال 2009 بنامد.
روزنامهٔ مونترئال گازت دربارهٔ آن چنین نوشته است: «این رمان صرفاً بازنمایی یک زندگی نیست. از ورای زمان و مکان و فرهنگ بر سرمان فریاد میکشد که من آنجا بودم.»
تسلیدهندگان
اتمام چاپکرولاین با مشکلی عجیب روبهرو شده است؛ صدایی بیرون از سرش افکار او را میخواند و ماشین تحریری همهچیز را ثبت میکند. بیآنکه بخواهد شخصیت یک رمان شده است. او که تازه کاتولیک رومی شده است، نمیداند که این صداها تجلی تقدس است یا راوی جنون. اعتقادات مذهبی جدید باری بر دوش او گذاشته و خلاقیت سرکشش که راهی برای بروز نمییابد کلافهاش کرده است. آیا نویسنده سایهای از خداوند است که همچون او شخصیتهایی خلق کرده و به سمت سرنوشت هدایتشان میکند؟
اطرافیان کرولاین از درک این رنج ناتواناند و احتمال میدهند که دیوانه شده باشد اما کرولاین که تسلیدهندهای برای خود نمییابد از تغییر آیین و تبدیل شدن به شخصیت یک رمان در عذاب است، چرا که این دو نقش مستلزم از دست دادن آزادی یا بازتعریف آزادی است برای دست یافتن به انسجام معنوی و فکری.
تسلیدهندگان اولین و شاید مهمترین اثر موریل اسپارک است. اِولین وو آن را «بسیار اصیل و بدیع» خوانده بود و گراهام گرین «یکی از انگشتشمار رماناولهای حقیقتاً اصیل که تا سالها خوانده خواهد شد.»
زنان تشنۀ قدرت
1.000.000 تومانحکومت ساقط شده است، مردان از رأس قدرت به زیر کشیده شدهاند و زنان حکومت را تماماً در ید قدرت خود دارند. سالهاست مرزهای کشور به روی بیگانگان بسته شده و جهان فقط با اطلاعاتی از وقایع امپراتوری زنان خبر دارد که سران صلاح میبینند منتشر شود. ژودیت، «شبانِ» زنان، که پس از مرگ مادرش جانشین او شده آن سرزمین را با مُشت آهنین اداره میکند؛ مضحکهای سیاسی در دل رژیمی هذیانزده که تمام شعارهای پیش از انقلابش را کنار گذاشته و در کار خلق ارزشها و شعارهای جدید است. بهموازات روایت اصلی، خاطرات پرستاری معمولی پیش کشیده میشود که به حریم شبان راه مییابد و واقعیتِ پارانویایی قدرت و مواهب کارگزاران حکومت و بلهوسیهای جنونآمیز آنها را به تصویر میکشد. زنان تشنهٔ قدرت تأملی است در باب دلایل و تأثیرات تعصب و فساد در ساختار حکومتهای تمامیتخواه از هر سنخ.
قطرهاشکی در اقیانوس
اتمام چاپقطرهاشکی در اقیانوس، شاهکار برآمده از تجربهٔ زیستهٔ مانس اشپربر، عمدتاً داستانِ از اینجا راندگان و از آنجا ماندگان است، با این تفاوت که اینان نه از اینکه رانده شدهاند پشیماناند نه از اینکه مانده شدهاند سوگوار. این است وضعیت وجودی آن دسته از روشنفکران چپ اروپاییِ عمدتاً درگیرِ مبارزهٔ عملی که سودای حقیقتجویی را فدای استالینیسمِ مسلط نکردهاند؛ روشنفکرانی که درست به همین علت از مرامی که اقلاً بهلحاظ نظری بدان تعلق خاطر داشتهاند رانده یا اخراج شدهاند و در عین حال دست از مبارزه با فاشیسم هم برنداشتهاند و اکنون با دو دیو تمامیتخواه، فاشیسم و استالینیسم، پنجه در پنجه افکندهاند و حقیقت خود را میجویند؛ روشنفکرانی که اکنون هم آماج حملات همکیشان سابق خودند و هم آماج حملات خصم دیرین.
ویراست نخست «قطرهاشکی در اقیانوس» را که زندهیاد روشنک داریوش از آلمانی به فارسی گردانیده بود در سال ۱۳۶۲ منتشر کردیم. اکنون که نزدیک به چهل سال میگذرد ویراست دوم آن پس از مقابلۀ کامل با متن اصلی توسط آقای محمد همتی، و ویرایش نثر فارسی آن توسط آقای محمدرضا جعفری ضمن افزودن برخی پانوشتهای لازم، منتشر میشود.
بچههای تانر
800.000 تومانروبرت والزر این روایت بیپرده را به تشویق برونو کاسیررِ ناشر، پسرعموی ارنست کاسیررِ فیلسوف نوشت. یکنفس و بیقلمخوردگی، در هجده فصلِ دقیقاً یکاندازه. داستان سیمون تانر، نویسندهٔ خودخواندهٔ خیالپرستی که مدام بیاینکه خطایی مرتکب شود که باعث شود عذرش را بخواهند شغلهای بیاهمیتِ خودش را ترک میکند. موجودی پوچ و بیقید و بند؛ هزارپیشهای سودایی؛ انگار هجو نانویسندگان ورّاج ابنالوقتی که از اضطرابی عمیق رنج میکشند و چنان در خودستایی و خودپرستی غرقاند که شهودهای مندرآوردیِ نانوشتهشان بخار میشود و به هوا میرود، و آنچه هم که از ایشان بر کاغذ نقش میبندد چیزی نیست جز مُشتی یاوهٔ بیسر و ته. اما «این علاف تنپرور مدرن با جامهدان سبُکش»، به قول کافکا، خود مانند شخصیتی داستانی که نمیتواند شهودهای نافذش را دربارهٔ جهان و مافیها تبدیل به اثر ادبی کند، موجودی است بسیار اغواگر که «جهان را میپوید» و سرانجام دستاوردی از او بر جا نمیماند، جز «لذت خواننده».
و شگفتا که آنچه والزر دربارهٔ خود گفته، دربارهٔ سیمون هم صادق است: «حتی فکر اینکه بتوانم در زندگی اندک کامیابیای داشته باشم، میترسانَدم.» فرق والزر با شخصیت داستانش این است که او داستان لطیفی میآفریند دربارهٔ خواست ناکامیابی، و اینگونه کامیاب میشود. اکنون با بچههای تانر سهگانهٔ مشهور والزر در اختیار خوانندهٔ فارسیزبان است.
جنگ
اتمام چاپدر تابستان سال 2021 خبری منتشر شد که جهان ادبیات را به لرزه انداخت. سه اثر این غول ادبی جهان که در روزگار حیاتش مفقود شده بود سرانجام پیدا شد. دستنویسهایی که شاید خوانندگان ادبیات بیش از نویسنده مشتاق بودند که پیدا شود. بالاخره انتشارات گالیمار در بهار سال بعد از میان این نسخههای دستنوشته اولین رمان را چاپ کرد: جنگ. گویی سلین چند دهه پس از مرگ نیز حرفهای دیگری دربارهٔ جنگ دارد که با جهان بگوید. رمان جنگ روایت لحظات حضور سلین جوان است در جنگ، زخمی شدنش، بستری شدنش، و آنچه میتوان زوال و سقوط کشور او و دیگر کشورهای درگیر دانست به ورطهٔ توامأن دردناک و مضحکِ جنگ.
برخی منتقدان ادبی معتقدند که این رمان از دیگر شاهکار سلین یعنی سفر به انتهای شب نیز بزرگتر است. به هر روی، تفکیک و انتخاب میان این هر دو اثر دشوار است.