نقدنو

رسانه‌های اجتماعی و تاریخ

در حالی که فرگسن در کتاب جدیدش، «برج و میدان» صراحتاً اشاره‌ای به داستان «پایۀ چراغ» نمی‌کند، اما به تمایل بشر به یافتن پاسخ در مکان‌هایی اشاره می‌کند که بسیاری از رویکردهای تحقیقاتش را در بر گرفته است. فرگسن معتقد است كه مورخان به سلسله‌مراتب‌ها (سلطنت‌ها، امپراتوری‌ها، دولت-ملت‌ها، دولت‌ها، ارتش‌ها، شركت‌ها) بیش از حد توجه کرده و از نقش شبکه‌های اجتماعی که متهم به ایجاد اخلال می‌شوند غافل مانده‌اند. به اعتقاد فرگسن، دلیل اصلی این غفلت «تکیۀ منابع اصلی بر اسنادی است که توسط مؤسسات سلسله‌مراتبی همچون ایالت‌ها تولید شده‌اند.»
ادامه مطلب
نقدنو

پرواز با بال‌هایِ خسته

در رمان «راهی نیست؟»، یک مهندسِ محقق در زمینۀ صنعت هواپیماسازی بر اساس مطالعاتش روی فلزات تشکیل‌دهندۀ بال و دم هواپیما فرضیه‌ای مطرح می‌کند که برای بیشتر همکارانش قابل درک نیست. او معتقد است که این فلزاتﹾ تحت فشارِ پرواز و پس از گذراندن ۱۴۴۰ ساعت سفر هوایی دچار خستگی می‌شوند و با کوچکترین ضربه، تحمل وزن و یا تغییر دما می‌توانند از هم بپاشند و هواپیما را دچار سانحه کنند.
ادامه مطلب
نقدنو

مرگ در مواجهه

داستان را راوی بیرونی روایت می‌کند. نویسنده در این رمان شخصیت‌هایی با تفکرات و اخلاقیات متفاوت را با مسئلهٔ مرگ درگیر و مواجه می‌کند و از این طریق می‌کوشد که زوایای دید متفاوتی را در مورد مرگ و مواجهه با آن در زندگی به ما نشان بدهد. همچنین نویسنده در میانهٔ زمین بازی زندگی و مرگ، اندیشه‌هایی در مورد موضوعاتی مانند هنر و فلسفهٔ زبان و غیره را با استفاده از شخصیت‌های کتاب بیان می‌کند و چه بسا بازی با مفاهیم تولد و زندگی و مرگ را نه‌فقط در چارچوب مرکزیت انسان، که در چارچوب مسائلی همچون یک اندیشهٔ گذرا، یک رابطهٔ عاشقانه، یک ارتباط دوستانه و غیره، بتوان مشاهده کرد.
ادامه مطلب
نقدنو

تکامل فرایندی شگفت‌انگیز

کتاب «تکامل شگفت‌انگیز» نوشته آنا کلیبورن به‌تازگی با ترجمۀ کاوه فیض‌الهی به بازار کتاب عرضه شده است. این اثر در پنج فصل با عنوان‌های «درک تکامل»، «حیات در دوران گذشته»، «درخت خانوادگی»، «تکامل در عمل»، «پوشه سازش‌های شگفت‌انگیز»، فرایند تکامل موجودات زنده را به زبانی ساده بررسی می‌کند.
ادامه مطلب
نقدنو

در آمیختن جذاب واقعیت و خیال

مخاطب در رمان «آرتور و جورج» با ترکیبی از روایت داستان و زندگی‌نامه مواجه است. کاری که جولین بارنز در «طوطی فلوبر» با داستان زندگی فلوبر و در «هیاهوی زمان» با روایتی داستانی از زندگی دمیتری دمیتریویچ شوستاکوویچ از مشهورترین آهنگسازان قرن بیستم نیز تکرار کرده است.
ادامه مطلب
نقدنو

در آستانۀ جهان ناشناختۀ مدرن

شخصیت‌های رمان«پرده‌خوان» چیدمانی شبیه به داستان‌های قهرمانی دارند؛ به این معنی که شخصیت اصلی و محوری تمام ماجراهای داستان، کارل هوفمان است. مادربزرگ، مادر که نقشی بسیار کمرنگ دارد، آقای تایلهابر سینمادار، دوستان و آشنایان و کاسبان روستای لیمباخ، همه نقش‌هایی فرعی دارند که حضورشان در راستای پررنگ‌تر کردن شخصیت اصلی است. به بیان دیگر، هیچ شخصیت دوم یا حتی شخصیت مکملی برای بابا بزرگ در کار نیست.
ادامه مطلب
نقدنو

این براین مگیِ دوست‌داشتنی

اگر بنا باشد آخرین کتاب براین مگی با عنوان «پرسش‌های اولین و آخرین» را در یک جمله کوتاه خلاصه کرد، باید همانی را گفت که پیش از او کارل پوپر درباره خود نوشته بود و از آن پیش‌تر هم دیگرانی در تاریخ فلسفه به کنایت یا صراحت گفته بودند؛ سخنی که دست‌کم ردّ آن را می‌توان تا گفته‌هایی که از سقراط بر جای مانده است، دنبال کرد. جمله‌ای که گویی درک آن برای آشنایان خُرد و کوچک فلسفه نیز چندان دشوار نیست و بیان و درک متقابل آن می‌تواند حاکی از اشتراک فهم میان یک نوآموز فلسفه تا بزرگ‌ترین چهره‌های تاریخ فلسفه باشد.
ادامه مطلب
نقدنو

پیلاطس در مسکو

یک میراث‌دار رمان روسی در زمانه‌ی استالین چه باید بکند؟ او از یک طرف با میراث خود درگیر است: رمان‌های بلندی که از دل کتاب مقدس بیرون آمده‌اند، مسائل وجودی بشر را می‌کاوند، درگیری انسان‌ها با خدا، مذهب و گناه را در مرکز خود قرار می‌دهند و یک بازیگر اصلی دارند: «شیطان».
ادامه مطلب
نقدنو

درمانی بر یک درمان

 لیر فیلسوفی عضو انجمن بین‌المللی روانكاوی است. دغدغه او هم از سنخ روانكاوی است و هم از جنس فلسفه. رویه‌اش در این كتاب به فلسفه علم تأسیسی می‌ماند، مشابه همان رویه‌ای كه وبر نسبت به جامعه‌شناسی داشت. فلسفه مدنظر لیر به دیدگاه كانتی «شرایط ممكن‌شدن ایده‌های تجربی» نزدیك است و باید دقت كرد كه این ایده‌ها از كندوكاو در تجربه‌های بالینی و قیاس آن با نظریه‌های فروید حاصل می‌شوند. در دو بخش اول كتاب نگاه فلسفی غالب است.
ادامه مطلب