چرا نمیتوانیم منتظر بمانیم؟
اتمام چاپ«چرا نمیتوانیم منتظر بمانیم؟» داستانِ مبارزهٔ شهروندان امریکا است که از زبان یکی از قدرتمندترین، شیواترین، و رساترین صداهای عدالتخواهیِ دورانِ مدرن روایت میشود. اکنون، بیش از هر زمانی، این کتاب سندی جاودانه است و گواهی عمیقاً انسانی بر دیدگاههای اخلاقی، عاشقانه، صلحجویانه، و در عین حال خردمندانه و شجاعانهٔ مارتین لوتر کینگ، مردی که در راه آنچه رؤیای خود میپنداشت متحمل سختیهای جانفرسا شد؛ چه زمانی که زنی معترض به مبارزات وی در خیابان با کارد قفسهٔ سینهاش را شکافت، چه آن زمان که به زندان افتاد، چه آن هنگام که اف.بی.آی. کمونیستش خواند و ادگار هوور (رئیس اف.بی.آی.) دربارهاش گفت: «من از قیام یک مسیح سیاهپوست میترسم» و وی را بزرگترین خطر برای آمریکا و تحریککنندهٔ نژادی در کشور خواند. او در مبارزه با تبعیض چشم انتظار منجی نماند و قدم در راه گذاشت تا روزی جان سپرد.
شهری با میلههای آهنی
۳۰۰.۰۰۰توماناگر این حکم پذیرفته باشد که «ملّتها دارای همان حکومتی هستند که شایستگیاش را دارند»، آنگاه هر حکومتی مشروع است و نیز هرچه بر سر هر ملّتی آید مشروع است. اما همواره حتی زیر حکم حکومتِ جور کسانی خواهند بود که نومیدانه زمزمه کنند که «به ضرب گلوله از پا درآمدن صد بار بهتر از دست روی دست گذاشتن و آرام نشستن است». حتی در شهری با میلههای آهنی که در آن هیچکس نه انتقادی به زبان آورده نه انتقادی شنیده و همگان خود را مکلف میدانند که طبق انتظار دستگاه زندگی کنند فقط یک نفْسِ بیقرار، یک آدم شوریدهسر متمرد، یا حتی یک خیالباف محض کفایت میکند که آگاهی خفتهٔ مردمان بیدار شود؛ همینکه به ترس خود آگاه شوی درمییابی که ترس حاکمِ جور چند برابرِ توست.
ربات مخفی
۴۰۰.۰۰۰تومانروز اول مدرسه است. در جمع شاگردان یک نفر تازهوارد هست، دختری ظاهراً خجالتی به نام داتی که حرکات و رفتارش بفهمینفهمی عجیب و غریب است. او تمام تلاشش را میکند که فقط یک بچهٔ معمولی باشد اما از پسِ چنین کار سادهای هم برنمیآید و دائم خرابکاری میکند. البته خیلی تقصیر خودش نیست، تقصیر رازش است. راستش او یک رباتِ انساننما است. این را هیچکس نباید بفهمد، دستکم تا یک سال… .
اگر داتی بتواند یک سال تمام رازش را مخفی نگه دارد، جایزهای صدمیلیوندلاری نصیب خالقان خود میکند تا آنها بتوانند به پژوهش خود برای رشد و گسترش هوش مصنوعی ادامه دهند. به نظر ساده است، نه؟ داتی همزمان با تلاشش برای انجام کارهایی که از یک دختر دوازدهساله در مدرسه و خانه انتظار میرود، با مشکلاتی مواجه میشود که موقعیتهای خندهداری را شکل میدهند و موضوعات اخلاقی بسیاری را پیش میکشند. یکی از همکلاسیهای داتی پی به موضوع جایزه میبرد و تلاش میکند هویت داتی را فاش کند. داتی برای موفقیت در هدفش باید تمامی آنچه را دربارۀ انسانها آموخته به کار بگیرد؛ اما آیا این تلاش کافی خواهد بود؟
ربات مخفی داستانی است بامزه، و در عین حال مقدمهای است عالی برای آشنایی با اندیشههای فلسفی دربارهٔ هوش مصنوعی، اخلاق، هویت، ذهن، آگاهی و…
پریشانیهای تُرلِس جوان
۳۵۰.۰۰۰تومانروبرت موزیل (۱۸۸۰ – ۱۹۴۲) نویسندهٔ بزرگ اتریشی است که در ادبیات کلاسیکِ نوین او را با مارسل پروست و جیمز جویس مقایسه میکنند. روانپژوهی استادانه و جسورانهٔ او باعث شده است «کالبدشکاف زندگان» لقب بگیرد، در عین آنکه زبانش از لطافتِ شاعرانه نیز بهرهمند است و حتی میتوان او را غزلسرای تنهایی خردمندان دانست.
«پریشانیهای تُرلِس جوان» اولین اثر اوست که در سرآغازِ قرن پرفاجعهٔ بیستم، در سال ۱۹۰۶ منتشر شده است و از تجربههای دوران تازهجوانی او نیز نشانی دارد. این رمان به شرح آزار و شکنجهٔ حسابشدهٔ پسری دبیرستانی به دست همکلاسیهایش میپردازد و موشکافانه نشان میدهد که چگونه در پسِ پوستهٔ نازکِ متانتِ مدنیِ آدمها غرایزی موحش و قهرآلود و بدوی زبانه میکشد.
آنومالی
۶۰۰.۰۰۰تومانآنومالی تردیدها و هراسهای وجودیِ انسان و ذهن او را در مواجهه با وقایع و پدیدههای غریب و ناآشنا میکاود. این رمان برجسته در سال ۲۰۲۰ برندهٔ «جایزهٔ گنکور»، مهمترین جایزهٔ ادبی فرانسه، شد.
خلبان هواپیمای مسافربری فرانسوی پس از گذر از طوفانی سهمناک از برج مراقبت میخواهد که بهطور اضطراری در فرودگاهی امریکایی فرود بیاید. برج مراقبت به جای اینکه در دم اجازهٔ فرود را صادر کند، سؤالهای متعددی از خلبان میپرسد تا هویت او را شناسایی کند اما در نهایتِ شگفتی، چیزی نگذشته، جنگندههای ارتش در دو سوی هواپیما ظاهر میشوند و خلبان را تهدید میکنند که اگر از دستورات اطاعت نکند بلافاصله نابود خواهد شد. چه چیز در انتظار سرنشینانِ از همهجا بیخبر هواپیما است وقتی که همهچیز در زمین و هوا حاکی از پروازی معمولی است؟ خیلی زود معلوم میشود که اوضاع عادی نیست و اتفاق عجیبی رخ داده است. فقط یک چیز آشکار است: همین هواپیما چند ماه قبل با همین مسافران در فرودگاه فرود آمده است…
ما که خواهریم
۱۴۵.۰۰۰تومانسه خواهر، سه زندگی، تصویر سه قرن
گرترود صدساله میشود. کتی او و خواهر دیگرشان پائولا را به جشنی بزرگ دعوت میکند.
آنه گستهویزن آینده و گذشته را در هم میتند و آتش داستانهایی را شعلهور میسازد که دامنهشان تمام قرن بیستم را در بر میگیرد. از کتی میگوید که شخصیت دلپذیر پشتپردهٔ ماجراها است؛ از نامزدی سرنوشتساز گرترود و جاسوسی تعریف میکند که او در خانهاش پناه داده بود؛ داستان پائولا را بازگو میکند که شوهرش تمایلات خاصی داشت و با این احوال پائولا هرگز از دوست داشتن زندگی دست نکشید.
خون دیگران
۳۰۰.۰۰۰تومانخون ديگران بلافاصله پس از انتشار با سیلی از واكنشهای ستايشآميز روبهرو شد و در ميان آثار سيمون دو بووار جايگاهى چشمگير يافت. اما اين باعث نشد كه نويسنده سالها بعد آن را به نقد نكشد و همچون بسيارى از نويسندگان به نوشتۀ پيشينِ خود كماعتنايى نكند. البته كسانی هم بودند كه نه ستايشهاى شورمندانه را گواه شاهكار بودن اين رمان گرفتند و نه خودانتقادىِ نويسنده را شاهد ضعف اثر؛ همان کسانی كه سبک رمان و شيوۀ روايت و قدرتِ ايدههايش را همان قدر برجسته دانستند كه اثرگذارىاش را بر نسلى از خوانندگان دورانِ پس از جنگ. نمىدانيم كه دو بووار شخصيتهاى خون ديگران و درونمايۀ فلسفىاش ــ نسبت مسئوليت و آزادى ــ را هيچگاه فراموش كرد يا نه، اما پس از گذشتِ نيم قرن از انتشار اين رمان بهخوبى مىدانيم كه ادبيات فرانسه اين را همواره به ياد داشته است.
آرمانشهر واقعبینها
اتمام چاپدر فلسفۀ غرب، آرمانشهر نمادی است از واقعیتی آرمانی و تام؛ همچنین میتوان آن را نمودِ حقیقتی دستنیافتنی دانست. افلاطون را نخستین فیلسوف آرمانگرای اندیشۀ غرب میخوانند. درواقع، آرمانشهر با مفهوم ایدهٔ افلاطون هماهنگی کامل دارد. این اندیشهٔ افلاطون را میتوان در رسالهٔ جمهوریاش پیدا کرد که، در آن، سیاست را به عرصههای گستردهتری همچون دولت و قانون اساسی بسط میدهد و خطوط اصلیای را که برای سازماندهی شهر آرمانی لازم است ترسیم میکند؛ از همین رو است که بسیاری او را مبدع این اندیشه میدانند.
ایدئالیستهای قرونوسطی هم تصورات الهیاتیای دربارۀ مفهوم آرمانشهر داشتند. آرمانشهر از نظر آنها جایی بود مثل سرزمین رؤیاییِ «کوکِین»، سرزمینی از شیر و عسل که در آن نهرهای شراب جاری است، میوۀ درختان پنکیک است، و شیرینی و کلوچۀ داغ از آسمان میبارد. در «کوکِین» کشاورز و صنعتگر و غیره با هم برابرند و زیر آفتاب مطبوع لمیدهاند.
مشکل سیاستمداران امروزی این است که حتی در این حد هم دیدگاهی مشترک از این مفهوم به دست نمیدهند و، از آنجا که قدرت تخیلشان را هم از دست دادهاند، این مفهوم را دربست به راست و چپ افراطی واگذار میکنند تا آنها انواع و اقسام آرمانشهرها را به خورد ابنای بشر بدهند.
نیهیلیسم
۳۲۰.۰۰۰توماناین کتاب شرح نظاممندی به دست میدهد از نیهیلیسم در چهار شكل اصلیاش، یعنی واقعیتگریزی، نیهیلیسم رادیکال، نیهیلیسم منفعل و نیهیلیسم کامل و مشخصاً بر سنتز منفصل میان نیهیلیسم منفعل (نفی اراده) و نیهیلیسم رادیکال (اراده به نفی) تمرکز میکند.
نویسنده در سه سطح با نیهیلیسم مواجه میشود. نخست به تبارشناسی و پیامدهای نیهیلیسم میپردازد که یک ضمیمهٔ تشریحی مبتنی بر تحلیل فیلم را نیز در بر دارد. سپس بر امر «اجتماعی» که نیهیلیسم را به سرمایهداری ربط میدهد -یعنی پساسیاست و تروریسم- تمرکز میکند. ضمیمهٔ تشریحی دیگرْ بحثهایى نظری را با تمرکز بر داستانهای اوئلبک شرح و بسط میدهد. و در آخر، امكانهاى چيرگى بر نیهیلیسم با تأكيد بر اهمیت مفاهیمی مثل رخداد، آگونیسم و آنتاگونیسم برجسته میشود.
هیلری پاتنم
۴۰۰.۰۰۰توماناین کتاب حاویِ ترجمهی فارسیِ ده مقاله از هیلری پاتنم است. مقالهها در سه بخش گرد آمدهاند: I. فلسفهی زبان (چهار مقاله)، II. فلسفهی علم (چهار مقاله)، III. فلسفهی ذهن (دو مقاله). مقالهها همگی در سالهای ۱۹۶۰ تا ۱۹۹۰ ــسالهای اوجِ درخششِ فلسفیِ پاتنمــ منتشر شدهاند و بعضی از آنها از معروفترین مقالههای فلسفهی تحلیلیاند.
هر یک از سه بخشِ کتاب حاویِ مقدمهی کوتاهی است در توضیحاتِ کتابشناختی و معرفیِ آثارِ مرتبطی از پاتنم و دیگران. یک ضمیمهی بخشِ III مقالهای است به قلمِ خودِ پاتنم دربارهی تحولِ نظرهایش در فلسفهی ذهن. ضمیمههای پایانِ کتاب قطعاتیاند از زندگینامهی خودنوشتِ پاتنم.
نقشه و قلمرو
۴۵۰.۰۰۰تومانجهان ادبی اوئلبک ترکیبی از کمدی سیاه، فلسفه، جامعهشناسی و بدبینی عمیق است. شخصیتهای او معمولاً انسانهایی منزوی، افسرده و ازخودبیگانهاند که در جهانی بدون معنا زندگی میکنند. بسیاری از منتقدان، اوئلبک را نویسندهای میدانند که بحرانهای تمدن غرب را با صراحت و خشونتی کمسابقه روایت کرده است. در مقابل، آثار او بارها بهخاطر نگاه تند سیاسی، جنسیتی و فرهنگیاش مورد انتقاد قرار گرفتهاند. با این حال، تأثیر او بر ادبیات معاصر فرانسه انکارناپذیر است. نقشه و قلمرو از بهترین آثار اوست.
پیشپا افتادههای بنیادی
۲۵۰.۰۰۰تومانپیشپاافتادههای بنیادی، که در شمارههای ۷ و ۸ نشریهٔ انترناسیونال سیتواسیونیست منتشر شد، در سال ۱۹۶۲ نوشته شده بود، در زمانی که ما چند نفری بودیم که از احساسی استثنایی و خطیر به شور و هیجان آمده بودیم، یعنی از این احساس که تنها کسانِ در جهانیم که دقیقاً میدانیم چرا نمیخواهیم از چنین جهانی باشیم.