از طریقت حاتمی تا پیشه‌های هرایی

کتاب از طریقت حاتمی تا پیشه‌های هرایی نوشتۀ نجیب مایل هروی اثری پژوهشی در حوزۀ تاریخ تصوف و فرهنگ ایرانی-اسلامی است که با دقتی متنی و تاریخی، به بررسی سیر برخی سنت‌ها و جریان‌های صوفیانه می‌پردازد. مایل هروی در این کتاب، با تکیه بر منابع کهن و نسخه‌های خطی، تلاش می‌کند پیوندها و دگرگونی‌های مفاهیم و آیین‌ها را در بستر زمان روشن کند. نثر او علمی اما روان است و میان گزارش دقیق و روایت خواندنی تعادل برقرار می‌کند.

محور اصلی کتاب، واکاوی نسبت میان «طریقت» به‌عنوان یک مسیر معنوی و «پیشه» به‌عنوان نمودهای اجتماعی و فرهنگی آن است. نویسنده نشان می‌دهد که چگونه برخی مفاهیم و شیوه‌های سلوکی، در گذر زمان از حوزۀ صرفاً عرفانی به عرصه‌های زندگی روزمره و حتی حرفه‌ها و سنت‌های محلی راه یافته‌اند. این نگاه، کتاب را از یک مطالعۀ صرفاً تاریخی فراتر می‌برد و آن را به تحلیلی از تعامل میان اندیشه، عمل و فرهنگ بدل می‌کند.

از طریقت حاتمی تا پیشه‌های هرایی در نهایت تصویری چندلایه از تصوف ارائه می‌دهد؛ تصویری که در آن، عرفان نه‌فقط یک تجربۀ فردی، بلکه پدیده‌ای زنده و جاری در بطن جامعه است. این کتاب برای پژوهشگران و علاقه‌مندان به تاریخ تصوف، فرهنگ خراسان و سنت‌های فکری ایران و افغانستان، اثری ارزشمند و دقیق به‌شمار می‌آید.