رمان زندگی جای دیگری است حماسۀ طنزآمیزی است در وصف دوران جوانی که مفاهیمی همچون کودکی، جوانی، مادری و شاعری را به چالش می‌کشد. میلان کوندرا در این رمان، در قالب زندگی‌نامۀ شاعری جوان به بررسی یک فاجعه می‌پردازد: این‌که شعر چگونه به یاری نیروهای اهریمنی در اجتماع می‌آید و هنر بر ضد آزادی و بر ضد جوهر خود به کار گرفته می‌شود. یارومیل شاعری واقعی‌ است با شخصیتی مضحک و حساس، هراس‌انگیز و البته به‌کلی بی‌گناه. او را مادرش شاعر بارآورده و هم او تا بستر عشق و مرگ همراهی‌اش می‌کند. یارومیل شاعری بزرگ است که در میانۀ انقلاب کمونیستی، در میانۀ نمایشی از لودگی گرفتار شده و از شاعری ساده‌دل به هیولایی هولناک بدل می‌شود. او با اوهامش در اتاقی از آینه محصور است و تنها خود و خیالاتش را می‌بیند و فراتر از آن نمی‌رود. ما هم هنگام خواندن این اثر به آینه‌ای پیش رو و تصویرمان در آن می‌نگریم. این رمان را قوی‌ترین اثر در نقد شاعری و شاید رمانتیسیـسم خوانده‌اند.

اسمیلا زن جوانی‌ است که حواسش بيشتر پی برف و یخ است تا عشق. او در سرزمین پدری‌اش، دانمارک، احساس غريبگی می‌كند. دنیای اسمیلا آکنده است از ارقام و اندازه‌ها و دانش و خاطرات و بيش از همه یخ. ریشه‌اش در زمین‌های منجمد گرینلند، سرزمین مادری‌اش، جا مانده است.

ایسایاس، پسربچۀ شش سالۀ گرینلندی و تنها دوست اسمیلا، از پشت‌بامی سقوط می‌کند و جان می‌دهد. پلیس دانمارک آن را مرگی تصادفی تلقی می‌کند، اما اسمیلا با شناختی که از برف و یخ دارد رد پای کودک را شناسایی می‌کند. این یک مرگ تصادفی نیست؛ مرگی است مرموز، خيلی شبیه یک جنایت. میل شدید به كشف آن اسمیلا را به گردابی از دروغ و خشونت و اوهام و تبهکاری خواهد کشاند. او به سرزمین یخ‌زدۀ گرینلند بازمی‌گردد، پرده‌ها را كنار می‌زند، و رازی را كشف می‌كند.

در روسیه همه به قانونی بودن وجود خود شک دارند؛ شاید هم به همین دلیل است که هر طور شده تا به امروز دوام آورده‌ایم، به میمنت همین هارمونی میان بی‌قانونی‌ها. انگار حکـومت خودش هم این ساخـتار جدید به‌اصطلاح دموکراتیک را باور ندارد و دولتمردان در ناخودآگاه‌شان امید دارند که اگر همه چیز از هم پاشید، در آخرین لحظه به این تابوت فنا‌ناپذیر چنگ بزنند و نجات پیدا کنند.

عامۀ مردم هم دلشان نمی‌خواهد لنین به خاک سپرده شود. با خود فکر می‌کنند اگر امروز لنین را به خاک بسپارند، از فردا همه را مجبور خواهند کرد جدی کار کنند، بدون بدمستی‌ و دزدی. خوب چه کسی خواهان چنین چیزی است؟ بهتر است همه چیز همان‌طور که هست باقی بماند. وقتی زندگانْ مردگان را به خاک نمی‌سپرند، طبق قانونی ماورایی و نانوشته، مردگان دست به کار دفن زندگان می‌شوند. و این قانون با بی‌رحمی در همه‌جا حاکم است.