دربارۀ آینده
۳۰۰.۰۰۰تومانبشریت به لحظهای بحرانی رسیده است. جهان ما بیثبات است و بهسرعت روی در تغییر دارد. ما در قرن پیش رو با مخاطراتی وجودی دست به گریبان خواهیم بود. پیامدهای مختلفی محتمل است ــ خوب و بد. ولی رویکرد ما به آینده محدود شده است به افکار کوتاهمدت، مباحثات چندقطبی، لفاظیهای هوچیگرانه و بدبینی. مارتین ریس بر آن است که دورنمای بشریت بستگی تام دارد به اتخاذ رویکردی یکسره متفاوت در برنامهریزی برای فردا. آیندۀ بشریت به آیندۀ علم گره خورده است و منوط است به اینکه برای مقابله با چالشهای آتی چگونه و با چه میزان توفیق از پیشرفتهای تکنولوژیک بهره گیریم. اگر بناست برای حل مشکلاتمان از علم استفاده کنیم و در عین حال از خطرات ویرانشهرانۀ آن حذر کنیم، باید بلندمدت بیندیشیم. پیشرفتها در زیستفناوری، فناوری سایبری، رباتیک و هوش مصنوعی میتوانند ما را در غلبه بر تهدیداتی همچون تغییرات اقلیمی و جنگ هستهای توانمند کنند. میتوانیم منظومۀ شمسی و ورای آن را بکاویم، اما باید بدانیم که زمین را هیچ جایگزینی نیست و اگر هم باشد، اقلاً تا دسترسی به آن باید سیارهمان را پاس بداریم.
داوکینز در برابر گولد
۳۴۰.۰۰۰تومانعلمی که در آن اختلاف نظری نباشد مرده است. هرچه بحثهای جاری در یک رشتۀ علمی داغتر باشد، آن رشته سرزندهتر و پویاتر است. اختلاف نظر یعنی هنوز جبهههای بسیاری هست که میتوان گشود و عرصههای بسیاری هست که میتوان در آن انقلاب کرد. در این میان، بحثهای تکاملی نشان دادهاند که «چنگ و دندان خونآلود» منحصر به طبیعت نیست، بلکه در میان طبیعتشناسان نیز کاربرد بسیاری دارد. در چند دههٔ اخیر هیچ بحثی در علوم زیستی داغتر و جنجالیتر از اختلاف نظر میان داوکینز و گولد بر سر طرز کار تکامل نبوده است. در این نبرد اندیشمندان بسیاری به دو جبهه میپیوندند و دامنهٔ بحثی را گستردهتر میکنند که در نهایت از علم فراتر میرود و به اخلاق و معنای زندگی انسان کشیده میشود. وقتی غولهای فکری در رشتهای همچون زیستشناسی تکاملی با هم درگیر میشوند، هیچ جا بهتر از صندلی تماشاچی نیست. اما حضور در این نبرد حتی در نقش تماشاچی هم راهنمایی کاربلد میخواهد که پیچوخمها را بشناسد و گرهها را بگشاید، کاری که فیلسوف زیستشناسی کیم استرلنی بهخوبی از پس آن برآمده است.
ژنتیک و فلسفه
اتمام چاپدر طول قرن گذشته، تقریباً تمام شاخههای علوم زیستی تحت تأثیر مستقیم کشفیات و پیشرفتهای ژنتیک بودهاند، حوزهای که بهسرعت در حال تحول است و ابعاد نظری مهمی دارد. پل گریفیتس و کارولا اشتوتس در این کتاب درآمدی بر ژنتیک و فلسفه نشان میدهند که مفهوم ژن چگونه در بسیاری از حوزههای شکلدهندۀ زیستشناسی مدرن تکامل یافته است. آنها با بررسی زیستشناسی مولکولیِ «محیط»، ژنتیک را وارد زیستشناسی تکوینی تمام جانداران کرده، و نشان میدهند که چگونه علوم زیستی مولکولی تمایز «طبیعت/تربیت» را تضعیف کردهاند. نویسندگان تأثیرات انقلابی زیستشناسی مولکولی را کاملاً میپذیرند، اما «ژنمحوری» و «فروکاست گرایی» را رد میکنند، و به پیامدهای فلسفی آخرین پیشرفتهای ژنتیک میپردازند. بحثهای این کتاب برای علاقهمندان فلسفۀ زیستشناسی، ژنتیک و دیگر علوم زیستی بسیار جذاب است.
در پی پیدایش
۹۰۰.۰۰۰تومانمایکل مارشال روزنامهنگار علم است و دربارهٔ علوم زیستی، سلامت، و محیط زیست مینویسد. او که عضو هیأت تحریریهٔ نیوساینتیست و بیبیسی بود، از سال ۲۰۱۷ نویسندهٔ مستقل است و به هیچ رسانهای وابستگی سازمانی ندارد. مطالب او دربارهٔ موضوعات گوناگون، از تاریخ تکامل تا رفتار جانوران، و از تغییر اقلیم تا فاجعههای طبیعی، در بیبیسی، نشنال جیوگرافیک، نیچر، نیوساینتیست، آبزرور، فوربز، و تلگراف منتشر شدهاند. مارشال دانشآموختهٔ دانشگاه کیمبریج و کالج سلطنتی لندن است. در پی پیدایش (۲۰۲۰) نخستین و در حال حاضر تنها کتاب اوست.
اژدهای بهشتی
۳۴۰.۰۰۰تومانکارل ساگان، اخترشناس نامدار و ابرستارهٔ دنیای علم در قرن بیستم، در اژدهای بهشتی از حوزهٔ تخصصی خود خارج میشود و ماجراجویانه دل به دریا میزند تا از ترکیب رشتههای انسانشناسی و زیستشناسیِ تکاملی و روانشناسی و علوم کامپیوتر راهی به حل معمای هوش در انسان پیدا کند. این کتاب را که یک سال پس از انتشارش در سال ۱۹۷۸ برندهٔ جایزهٔ پولیتزر شد، میتوان تاریخ تکامل مغز انسان دانست. ساگان در مقدمهٔ کتاب تصریح میکند که ذهن چیزی جز پیامدهای آناتومی و فیزیولوژی مغز نیست. به عقیدهٔ او انتخاب طبیعی همچون نوعی «غربال فکری» عمل کرده و بهتدریج هوش انسان را به جایی رسانده که از عهدهٔ کشف قوانین طبیعت و شناخت خویش برآید. ما به لطف گسترش قشر جدید مخ صاحب فرهنگی شدهایم که از زبان و منطق تا شهود و اسطوره را در بر میگیرد. به عقیدهٔ ساگان، مغز ما به کمک رقیب شایستهاش، یعنی کامپیوتر، ناگزیر به تکامل خود ادامه خواهد داد.
در جستجوی فهم کیهان
۳۸۰.۰۰۰توماندر جستوجوی فهم کیهان سفری است برای کنجکاوی در باب ناشناختههای عالم، از انبساطِ کیهان گرفته تا سیاهچالهها و ماده و انرژیِ تاریک و حیات فرازمینی. این سفر در بسترِ تاریخ علم و بهخصوص تاریخِ فیزیک از دوران باستان تا زمان معاصر رخ میدهد. در اثنای این سفر در فضا و زمان، به بررسی ساختار و تحول ستارگان و کهکشانها میپردازیم. سپس با کاوش دربارهٔ مدل مهبانگ، تابش زمینۀ کیهانی و ساختارهای بزرگمقیاس به بررسیِ آغاز و ساختار و تاریخچهٔ کیهان میرسیم. در خلالِ سطرهای این کتاب بنیادهای فیزیکِ نیوتنی، الکترومغناطیس، مکانیک کوانتومی، نسبیت خاص و عام و کیهانشناسی بازگو میشود.
حلقۀ گسترنده
۴۰۰.۰۰۰تومانفلسفهٔ اخلاق چیست؟ معیارهای اخلاقی از کجا میآیند؟ آیا بر هیجانات ما مبتنیاند، یا بر خرد، یا بر برداشتی ذاتی از خوب و بد؟ از نظر بسیاری از دانشمندان، کلید معما تماماً در زیستشناسی است، بهویژه در نظریههای داروینی تکامل و رفتارهایی که بقای فرد را تضمین میکنند. اما اگر تکامل نبردی بر سر بقا باشد، چرا برای دیگران فداکاری میکنیم؟
پیتر سینگر در اثر کلاسیک خود، حلقهٔ گسترنده، میگوید که فداکاری به شکل رانهای با بنیان ژنتیکی برای محافظت از خویشاوندان و اعضای جامعه آغاز شد اما سپس به شکل مجموعهای از اصول اخلاقی درآمد که آگاهانه انتخاب شدهاند و حلقهٔ کسانی که در بر میگرفتند همواره رو به گسترش بوده است. او با کمک گرفتن از فلسفه و روانشناسی تکاملی نشان میدهد که فلسفهٔ اخلاق در انسان را تنها با زیستشناسی نمیتوان تبیین کرد، بلکه توانایی خردورزی است که پیشرفت اخلاقی را امکانپذیر میسازد.
سرود سلولها
۲.۲۰۰.۰۰۰تومانکشف سلولها و بازتعریف بدنِ انسان بر اساس ساختارهای سلولیاش علم پزشکی را دگرگون کرد و با فهم تازهای که از ساختمان بدن به دست آمد، بیماریها نیز معنایی تازه یافتند.
سلولها بنیادیترین واحد زندگیاند و داستان آنها داستان زندگی است. در خلال ماجراهای گوناگونی که دانشمندان و پزشکان و البته درمانجویان حاضر در این کتاب از سر میگذرانند، از گوشهگوشهٔ سازوکار بدن انسان درک روشنی پیدا میکنیم و در سفری چند صد ساله، تاریخ پُرافتوخیزِ شناخت سلولها و تکاملِ دانش پزشکی را تا جدیدترین دستاوردهای روز پی میگیریم.
سیدارتا موکرجی که بابت توانمندیاش در تبدیل مفاهیم پیچیدهٔ علمی به روایتهای خواندنی و پُرماجرا شهرتی جهانی یافته است، در این کتاب با نثری سرزنده و پُرکشش حکایتهای بسیاری را -از گوشههای کمتردیدهٔ تاریخ گرفته تا تجربههای شخصیاش- بازگو میکند تا از صحنهٔ زندگی بر مبنای واحد سازندهاش طرحی نو بسازد و از ظهور انسانهای نو خبر دهد.
در سایۀ انسان
۷۵۰.۰۰۰توماندر سال ۱۹۶۰ زن جوانِ جویندهای تک و تنها به قلبِ جنگلهای صعبالعبور منطقهٔ گمبه در تانزانیا میرود تا دربارهٔ یکی از نزدیکترین خویشاوندانِ انسان، شامپانزه، تحقیق کند. دیرزمانی در زل آفتاب و شُرشُر باران دنبال شامپانزهها میگردد و تا مدتها لباس یکشکل میپوشد تا شامپانزهها به حضورش عادت کنند. سرانجام موفق میشود و شامپانزهها حضورش را میپذیرند و او فرصت مییابد که همهٔ جوانب حیات فردی و اجتماعی چند نسل از شامپانزهها را از تولد تا مرگ بهچشم ببیند و مستند کند.
در سایهٔ انسان سفر اُدیسهوار انسانی است که فداکارانه قدم در راه حقیقت و علم میگذارد و بخش عمدهٔ وقایع زندگی شخصیاش نیز با موضوع تحقیقش درمیآمیزد. در این کتاب با رفتار و کردار و حرکات و سکنات شمار فراوانی از شامپانزههای منطقهای دورافتاده آشنا میشویم و چهبسا با آنها همذاتپنداری هم بکنیم.
زیباترین تاریخ گیاهان
۳۵۰.۰۰۰تومانگیاهان، میلیونها سال پیش از جانوران و انسانها، نخستین موجودات زندۀ ساکن بر کرۀ زمین بودند. این موجودات از کجا آمدند؟ نخستین ساقههای چمن، نخستین درختها، نخستین گلها چگونه پدید آمدند؟ آیا گیاهان هم هوش و احساسات دارند؟ زندگی و زاد و ولد آنها با زندگی و زاد و ولد انسان و سایر جانوران چه ارتباطی دارد؟
همگی ما از جلبک آبی زاده شدهایم، همانی که گاهی ردی از آن را بر کف باغ و باغچه میبینیم.
زیباترین تاریخ زمین
۳۵۰.۰۰۰تومانچرا این سنگریزۀ ناچیز در بیکرانگی جهان با این سرنوشت شگفتآور مواجه شد؟ چگونه این سنگریزه به سیارهای در حال تغییر تبدیل شد و در گوشهای از کهکشان زندگی را پدید آورد؟ چرا انسانها و جانوران و گیاهان زندگی در مناطق لرزهخیز و آتشفشانی را بیشتر دوست میدارند؟ آیا روزی استرالیا بخشی از آسیا خواهد شد؟ خاک چین در آسمان آمریکا چه میکند؟
تاریخ ۵/۴ میلیاردسالۀ سیارهای که همزمان با ستارهاش زاده و گهوارۀ زندگی گیاهان و جانوران شد.
داستان بدن انسان
۸۰۰.۰۰۰تومانداستان بدن انسان گزارشی است روشن و جذاب از چگونگی تکامل بدن انسان طی میلیونها سال. گذرِ انسان از جنگل و علفزار به سوی غار و روستا و کلانشهر همراه بوده با مجموعۀ درهمپیچیدهای از انطباقها، از جمله راه رفتن روی دو پا، اتکای بیشتر به غذاهایی غیر از میوه، ظهور شکارگری و خوراکجویی و همزمان ایجادِ توانایی استقامتیِ فوقالعاده، بزرگ شدنِ چشمگیرِ مغز، و شکلگیری مهارتهای فرهنگی.
دنیل لیبرمن در این کتاب میکوشد از اطلاعات تکاملی برای تشویق ما به در پیش گرفتن سبک زندگی سالمتر و ایجاد محیطی کمآسیبتر بهره بگیرد.