کتابی تأمل‌برانگیز از نویسندۀ جهش اجتماعی دربارۀ دو نیاز بنیادین تکاملی انسان یعنی ارتباط و استقلال

چرا انسانِ امروز با وجود این‌ همه آزادی و قدرت انتخاب و رفاه، خیلی از اوقات احساس شادکامی نمی‌کند؟ این پرسشی است که ویلیام فون هیپل در پارادکس اجتماعی به آن پاسخ می‌دهد؛ اما نه با توضیح‌های ساده، بلکه با بازتعریف نگاه ما به خودمان. فرایند تکاملْ انسان را برای بقا به دیگران وابسته کرد و در نتیجه، میل نیرومندی به پیوند و ارتباط در ما شکل گرفت. اما همزمان، ما را به سوی استقلال نیز سوق داد تا هر انسان بتواند در گروه خودش متمایز شود و بخت بیشتری برای کسب جایگاه اجتماعی و تولیدمثل بیابد. چگونه در جهان مدرن تعادل میان نیاز به برقراری ارتباط و کوشش برای دستیابی به استقلال از بین رفته و چگونه می‌توانیم دوباره این تعادل را برقرار کنیم تا زندگی بهتری داشته باشیم؟

علمی که در آن اختلاف نظری نباشد مرده است. هرچه بحث‌های جاری در یک رشتۀ علمی داغ‌تر باشد، آن رشته سرزنده‌تر و پویاتر است. اختلاف نظر یعنی هنوز جبهه‌های بسیاری هست که می‌توان گشود و عرصه‌های بسیاری هست که می‌توان در آن انقلاب کرد. در این میان، بحث‌های تکاملی نشان داده‌اند که «چنگ و دندان خون‌آلود» منحصر به طبیعت نیست، بلکه در میان طبیعت‌شناسان نیز کاربرد بسیاری دارد. در چند دههٔ اخیر هیچ بحثی در علوم زیستی داغ‌تر و جنجالی‌تر از اختلاف نظر میان داوکینز و گولد بر سر طرز کار تکامل نبوده است. در این نبرد اندیشمندان بسیاری به دو جبهه می‌پیوندند و دامنهٔ بحثی را گسترده‌تر می‌کنند که در نهایت از علم فراتر می‌رود و به اخلاق و معنای زندگی انسان کشیده می‌شود. وقتی غول‌های فکری در رشته‌ای همچون زیست‌شناسی تکاملی با هم درگیر می‌شوند، هیچ جا بهتر از صندلی تماشاچی نیست. اما حضور در این نبرد حتی در نقش تماشاچی هم راهنمایی کاربلد می‌خواهد که پیچ‌وخم‌ها را بشناسد و گره‌ها را بگشاید، کاری که فیلسوف زیست‌شناسی کیم استرلنی به‌خوبی از پس آن برآمده است.

کشف سلول‌ها و بازتعریف بدنِ انسان بر اساس ساختارهای سلولی‌اش علم پزشکی را دگرگون کرد و با فهم تازه‌ای که از ساختمان بدن به دست آمد، بیماری‌ها نیز معنایی تازه یافتند.

سلول‌ها بنیادی‌ترین واحد زندگی‌اند و داستان آنها داستان زندگی است. در خلال ماجراهای گوناگونی که دانشمندان و پزشکان و البته درمانجویان حاضر در این کتاب از سر می‌گذرانند، از گوشه‌گوشهٔ سازوکار بدن انسان درک روشنی پیدا می‌کنیم و در سفری چند صد ساله، تاریخ پُرافت‌وخیزِ شناخت سلول‌ها و تکاملِ دانش پزشکی را تا جدیدترین دستاوردهای روز پی می‌گیریم.

سیدارتا موکرجی که بابت توانمندی‌اش در تبدیل مفاهیم پیچیدهٔ علمی به روایت‌های خواندنی و پُرماجرا شهرتی جهانی یافته است، در این کتاب با نثری سرزنده و پُرکشش حکایت‌های بسیاری را -از گوشه‌های کمتردیدهٔ تاریخ گرفته تا تجربه‌های شخصی‌اش- بازگو می‌کند تا از صحنهٔ زندگی بر مبنای واحد سازنده‌اش طرحی نو بسازد و از ظهور انسان‌های نو خبر دهد.