فروپاشی
ساسان گلفر
«بزرگترین مسئله ما آب است، شور شدن است، بیابانزایی و جنگلزدایی است و بالاتر ازهمه، عبور از خط قرمز جمعیت و بدتر از آن، جمعیت مهارناپذیر همسایگان و بیم جنگ! جمعیتی که طبیعت و منابع قابل اتکا در ایران و در جهان پاسخگوی تأمین نیازهای آن نیست، تا چه رسد به رفاه و آسایشی در معیار امروزی! در این کتاب نامی از ایران نیامده اما در حیرتم که چگونه سطر سطر آن را مرتبط با این سرزمین کهن و مسائل دیرپای آن میبینم.»
ــــ فریدون مجلسی مترجم کتاب
«فروپاشی» در این جملهها از مقدمه کوتاهی که بر کتابش نوشته، ضرورت و اهمیت حیاتی آگاه بودن مردم این سرزمین از محتوای کتاب را به روشنی توضیح داده است. با این حال، این کتاب که برای اولین بار در سال ۱۳۹۶ به زبان فارسی منتشر شده، در چاپ دوم نیز برای بازار هشتاد میلیون نفری کتاب سرزمین شعر و ادب فقط در تیراژ ۵۵۰ جلد عرضه شده است که جای تأسف دارد.
قطعا اگر خوانندگان و مخاطبان بالقوه این اثر میدانستند که بقا و دوام و زندگی آینده خود و فرزندانشان تا چه حد به درک مفاهیم مطرح شده در این کتاب بستگی دارد، شمارگان انتشار آن صدها برابر این میزان میبود.کتاب فروپاشی با عنوان فرعی «چگونه جوامع راه فنا یا بقا را برمیگزینند» را جَرِد دایموند نوشته است؛ بومشناس، زیستشناس، مردمشناس و جغرافیدان و استاد رشته جغرافیا در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی که آثار مشهوری در حوزه علوم برای خوانندگان غیرمتخصص نوشته است؛ از جمله «سومین شمپانزه»، «اسلحه، میکروب و فولاد» برنده جایزه پولیتزر در سال ۱۹۹۷ که به فارسی نیز ترجمه شده است و «جهان تا دیروز». او در سال ۲۰۰۵ در نظرسنجی مجلههای پراسپکت و فارین پالیسی در مورد ۱۰۰ چهره برتر روشنفکری مطرح در عرصه عمومی، در جایگاه نهم قرار گرفت. «فروپاشی» دایموند اولین بار در سال ۲۰۰۵ توسط و بار دوم با بازنگری در ۲۰۱۱ توسط نشر وایکینگ ازگروه انتشاراتی پنگوئن منتشر شده و در سال ۲۰۱۰ گروه رسانهای نشنال جیوگرافیک فیلم مستندی به همین نام بر اساس این کتاب تولید و منتشر کرده است.
دایموند در «فروپاشی» پنج دسته عوامل را که به فروپاشی جوامع انسانی منجر شده یا میشوند، بررسی کرده است که عبارتند از: آسیب زیست محیطی که مردم ناخواسته بر محیط زندگی خود وارد میآورند، تغییرات اقلیمی، خصومت همسایگان، کاهش حمایت از سوی همسایگان سازگار و شرکای تجاری و بالاخره واکنشها یا پاسخهای جامعه به مسائل محیطزیستیاش. نویسنده با دقتی بینظیر و بر اساس روشهای گوناگون نمونهبرداری و اندازهگیری و با استنتاج از مدارک و شواهد تاریخی به شرح نمونههای باستانی و امروزی فروپاشی جوامع بشری از نورسهای گرینلند تا جزایر ایستر و پیتکرن و هندرسون و آناسازیها و تمدن مایا پرداخته و از گینه نو تا ژاپن، رواندا، دومینکین و هائیتی، چین و استرالیا را مورد مطالعه قرار داده و در نهایت درسهای عملی و راهکارهای حیاتی برای بقای جوامع بشری امروز را شرح داده است.این کتاب را فریدون مجلسی، دانشآموخته علوم سیاسی و دیپلمات پیشین و نویسنده و مترجم آثار علمی و تاریخی و ادبی ترجمه کرده که دامنه آثار ترجمه او بسیار گسترده است و از پروکوپیوس و تولستوی و نیکلای گوگول تا هاوارد فاست، فیلیپ راث، رابرت گریوز و آمارتیا سن را شامل میشود.
مجلسی در نشست معرفی این کتاب آن را کتاب سواد نامیده و گفت: «یکی از محاسن این کتاب این است که خواننده عادی ممکن است احساس نکند که یک کتاب بسیار علمی را میخواند. من در مقدمه اسم آن را کتاب سواد گذاشتهام یعنی این کتاب از آن دسته کتابهایی است که وقتی فردی آن را میخواند احساس میکند بر سوادش افزوده شده است.»
منبع: وینش
حافظه به مثابه پناهگاه گذشته
بازیهای کودکانه در غیاب پدر
پنج نکته در باب فرهیختهای فروتن
