«دیگران» با موضوع محوری مهاجرتِ اجباری و ناخواستهی خانوادهای از شهر کوچک به شهر بزرگ به موضوعات مختلفی پرداخته است. داستان کوچهای غریبانه و ناخواستهای که با آمدن نیروهای اقتدارگر و پشتوانهی تودههای بیشکلِ وسیع، بر دیگر خردهفرهنگها تحمیل میکنند. داستانِ کندوکاو دقیق زمینههای روانشناختی و اجتماعی جامعهای که تغییرات عمیق سیاسی را از سر گذرانده و پسلرزههای آن، تحولات اجتماعی را در سطوح گوناگون رقم زده است.
رمان «آرامش» روایتی از انسان معاصر ارائه میدهد؛ انسانی که در میان گذشته و آینده، میان ایمان و تردید، میان عشق و مرگ، در جستوجوی معنایی برای «حضور» است. او نشان میدهد که آرامشِ واقعی، نه در فرار از تاریخ، بلکه در آشتی با آن ممکن است. «آرامش» در ادبیات ترکیه اثری بنیادین بهشمار میآید. بسیاری از نویسندگان معاصر، از اورهان پاموک تا الیف شافاک، وامدار نگاه فلسفی و شاعرانه تانپینار هستند. پاموک در یکی از یادداشتهایش مینویسد: «تانپینار نخستین نویسندهای بود که دریافت بحرانِ هویتِ تُرک، نه در سیاست که در جانِ انسان ریشه دارد.»
تازهترین اثر جولین بارنز، نویسنده برجسته انگلیسی و برنده جایزه بوکر، مجموعهای ظریف از پنج مقاله خُرد است که در ابتدا برای یک سلسله برنامه رادیویی سفارش داده شده و اکنون در قالب یک کتاب مستقل بازنشر یافته است. کتاب «نظرم عوض شد» اثری ادیبانه، با دانش فراوان و درگیرکننده است که نهتنها ایدههایی جدید، بلکه حس خوبی از صداقت و کنجکاوی فکری یک نویسنده کهنهکار را منتقل میکند.
در قلب رمان «مشتی غبار»، داستان تونی لَست، نماینده «ثروت دیرینه» و اشرافیتِ نجیب، جریان دارد. تونی به همراه همسرش، برندا، و پسر جوانشان، در ظاهر یک خانواده «کامل» را تشکیل میدهند. آنها با عمارت روستاییشان، هِتن، و وفاداری به میراث طبقه خود، مورد احترام و غبطه محافل لندن هستند. اما این ظاهرِ آرام، لرزان و شکننده است. درحالیکه تونی دل در گروی زمین و مزرعه و ادامه نسل اربابان دارد، برندا به طرز مهلکی جذب جامعه مُد روز لندن، شایعات سطحی و مدهای زودگذر آن میشود.
گاف در کتابِ خود، ترور را نه صرفاً خشونتهای کور و بیهدف، بلکه یک ابزارِ سیاستگذاریِ هدفمند معرفی میکند که سه هدفِ اصلی داشت: یک: دفاع از جمهوریِ انقلابی- در برابرِ تهدیداتِ داخلی (سلطنتطلبان، فدرالیستها) و خارجی (ائتلافِ قدرتهای اروپایی). دو: تطهیرِ جامعه- از عناصرِ ضدانقلاب و کسانی که فاقدِ فضیلتِ لازم برای زندگی در جمهوریِ جدید بودند. سه: تلقینِ وفاداری- از طریقِ ایجادِ ترسِ عمومی و نمایشِ اقتدارِ دولتِ انقلابی.
کتابِ جذاب و پرکششِ «اختراعِ قومِ یهود» به خلافِ اسمش که بیانیهیی سیاسی از نوعِ «انکارِ هولوکاست» را به ذهن متبادر میکند، اثریست تحقیقی با لحن و نواختی زنده و تپنده. ارزشِ علمیِ آن را نمیتوان با اثری همچون «تاریخِ صهیونیسم» ناهوم سوکولوف قیاس کرد که باورِ دینی و قومی را واردِ تاریخ میکند و برای افسانهیی جدید ریشهیی کهن میتراشد. او بحثِ خود را بر تحقیقاتِ ملیتپژوهانِ مدرن بنا میکند.
یکی از نکات تأملبرانگیز کتاب، تأکید بر این است که دموکراتیزاسیون سزاوار پایان راه نیست، بلکه آغاز راه دشواری است برای تحقق «دموکراسی کارآمد». چوی مینویسد: «اگرچه انتخابات رقابتی برقرار شده است، اما بدون نهادهای آزاد، پاسخگو و مستقل، بدون مشارکت گسترده جامعه مدنی و بدون توزیع عادلانه قدرت و منابع، دموکراسی ممکن است به صورت زیبا اما خالی از محتوا بماند.»
در سالهای اخیر، انتشار اسناد جدید، بهویژه دفترچههای سیاه هایدگر در سال ۲۰۱۴ و نامههای شخصی او، فرضیه «خطای شخصی» بودن را تقریباً بهطور کامل دفن کرده است. ریچارد وُلین، تاریخنگار برجسته اندیشه آمریکایی و نویسنده کتابهای «غائله هایدگر» و کتاب جدیدتر «هایدگر در ویرانهها: میان فلسفه و ایدئولوژی» (۲۰۲۳)، یکی از مهمترین منتقدان هایدگر در این زمینه است.
کتابی که قصد ارائهی تصویری از زندگی یک چهرهی ادبی را دارد به طور طبیعی سه مقطع مهم جوانی، میانسالی و کهنسالی نویسنده را از هم تفکیک میکند. همین طور اگر حادثهی مهمی و تعیینکنندهای در زندگی نویسنده رخ داده باشد، آن هم میتواند مبنای دورهبندی زندگی و خلاقیت نویسنده قرار گیرد. و در زندگی داستایفسکی قطعاً چنین حادثهی تکاندهندهای بوده است.
