کتابهای هنری بسیاری طی یک قرن اخیر به فارسی ترجمه شدهاند: از تاریخ هنرِ گامبریج، جنسِن، هلن گاردنر تا هنر مدرنِ نوربرت لینتن و آرناسون؛ اما کتاب «۱۰٫۰۰۰ سال هنر» اثرِ گروه نویسندگان فایدن، که نشرنو در شکل و شمایلی زیبا آن را با ترجمۀ نرگس انتخابی منتشر کرده، ترکیبی است از همۀ این کتابها، البته با شیوۀ جدیدی در برخورد با هنر و آثار هنری، و همین ویژگیها این کتاب را نسبت به اسلافِ خود متمایز و برجسته کرده است.
«۱۰٫۰۰۰ سال هنر» راهنمایی مختصری است دربارۀ کل تاریخ هنر از هشتهزار سال پیش از میلاد تا دوران حاضر. در این کتاب پانصد شاهکار هنری از فرهنگهای گوناگون به ترتیب تاریخی معرفی شدهاند و اینگونه مشخص میشود که در یک زمان خاص چه آثاری در نقاط مختلف جهان خلق شدهاند. علتِ درجِ هر اثر در این کتاب جایگاه یگانهاش در تاریخ هنر بوده و اینکه نمونهای است گویا از هنر یک فرهنگ خاص.
هر اثر به همراه متنی توصیفی آمده که موقعیت و شرایط خلق آن را بیان میکند، نقش آن را در تکوین هنر نشان میدهد. «۱۰٫۰۰۰ سال هنر» منبعی کارآمد و آموزنده است برای آشنایی با هنر جهان؛ به عبارتی دیگر، «دههزار سال هنر» بیشتر کتابی است برای همه تا تأکیدی بر شعار «هنر برای همه».
تنها در کتاب «۱۰٫۰۰۰ سال هنر» است که میتوانید پی ببرید زمانی که «ونوس دو میلو» در یونان تراشیده میشد چه آثاری در ژاپن، عراق، پرو یا نیجریه خلق میشدند.
کتاب «۱۰٫۰۰۰ سال هنر» با نگاهی نامتعارف و جالبتوجه به هنر و با ارائۀ متون تشریحی نشان میدهد که آثار ارائهشده به چه دلیلی اهمیت دارند و چه چیزی آنها را در فرهنگ خاص خود منحصربهفرد کرده و جایگاه آنها در تکوین تاریخ هنر چیست. بهطور مثال، شما تنها در کتاب «۱۰٫۰۰۰ سال هنر» است که میتوانید پی ببرید زمانی که «ونوس دو میلو» در یونان تراشیده میشد چه آثاری در ژاپن، عراق، پرو یا نیجریه خلق میشدند.
تنها در کتاب «۱۰٫۰۰۰ سال هنر» است که کشف میکنیم زمانی که «دیهگو وِلاسکس» پرترۀ جاودانۀ «لاس مِنیناس» را از خانوادۀ سلطنتی میکشید، هنرمند ناشناسی در هندوستان جام شراب ظریفی از یشم برای پادشاهی میساخت که تاجمحل را بنا کرد.
اینها و بیشتر از اینها گویای این است که کتاب «۱۰٫۰۰۰ سال هنر» کتابی است خواندنی و جذاب، و البته ماندگار، برای هر خوانندهای که میخواهد تصویری جامع از جهانِ هنرِ انسان روی زمین داشته باشد، کتابی که با مطالب کوتاه و مختصر اما مفید و کاملش خواننده را به شگفت میآورد، هم از نوع چیدمان مطالب، هم از نوع روایت آثار هنری بشر؛ گویی وقتی هریک از یادداشتها را میخوانی گزینگویههایی از شاعران و نویسندگان و فیلسوفان میخوانی، و همین شما را مشتاقتر میکند به خواندن و خواندنِ بیشتر و دانستن و دانستنِ بیشتر… .
البته این کتاب از آن کتابهایی نیست که یک بار خوانده شود و تمام! کتاب «۱۰٫۰۰۰ سال هنر» کتابی است برای همۀ عمر، همۀ نسلها، از دیروز و امروز و فردا… .
منبع: سازندگی، شمارۀ ۲۴۱۸
