دستهبندیهای موضوعی

ژوزپ فونتانا تاریخنگار برجستۀ اسپانیایی و از چهرههای مهم تاریخنگاری انتقادی در اروپا بود. او بیشتر در حوزۀ تاریخ معاصر، تاریخ اقتصادی و تاریخ اندیشۀ سیاسی کار میکرد و در دانشگاههایی مانند بارسلونا، والنسیا، خودگردان بارسلونا و پومپئو فابرا تدریس داشت. در کتاب «اروپا در آینه»، فونتانا به سراغ این پرسش میرود که اروپا چگونه تصویر خود را ساخته و چگونه با تعریف «دیگری» برای خود هویت تاریخی و فرهنگی ساخته است. نگاه او انتقادی و ضداسطورهای است؛ یعنی تاریخ را فقط روایت پیروزیها و پیشرفتها نمیداند، بلکه آن را میدان قدرت، حذف، استعمار، نابرابری و ساختن حافظۀ جمعی میبیند. اهمیت فونتانا در این است که تاریخ را به مسئلهای زنده و اجتماعی تبدیل میکند؛ چیزی که به ما کمک میکند اکنون را بهتر بفهمیم، نه فقط گذشته را مرور کنیم.
اروپا در آینه
350.000توماناین کتاب روایت پذیرفتهشده از تاریخ اروپا را زیر و رو میکند. از بحثهای مربوط به هجوم گوتها، هونها و وندالها و سقوط امپراتوری روم تا دیگر رخدادها و مسائل تاریخ اروپا، ژوزپ فونتانا پذیرش سنتی ایدههایی همچون میراث کلاسیک، مسیحیت قرون وسطی، اصلاحات و ضداصلاحات، حکومت مطلقه و ایدۀ پیشرفت را مورد بازآزمایی قرار میدهد و همزمان توجه را به موجودیت و اعتبارِ دگراندیشی، شورشگری و تنوع جلب میکند، اموری که آنها را وجوه مشخصۀ اروپا میداند. به زعم فونتانا مردمان اروپا، از زمان یونانیان باستان، ضمن مقایسۀ جامعه و فرهنگ و سنن خود با همسایگانشان و دیگر جوامع دوردست، با نوعی حس برتری خود را تعریف کردهاند. با این حال، اروپا در واقع اصلاً دارای هویت متمایز و رفیعی نبود که تصور میکرد؛ نویسنده حتی پیشتر میرود و معتقد است که استمرار این توهم که در تاریخ استاندارد اروپا حفظ شده است، پیامدهای گستردهای برای نحوۀ درک جوامع اروپایی از حال و گذشتهشان دارد.