باریس پاسترناک شاعر و نویسندۀ روس بود که از مهمترین چهرههای ادبیات روسیه در قرن بیستم بهشمار میرود. او در سال ۱۸۹۰ متولد شد و ابتدا بیشتر بهعنوان شاعر شناخته میشد، اما با انتشار رمان «دکتر ژیواگو» به شهرت جهانی رسید. این رمان که در بستر انقلاب روسیه و جنگ داخلی میگذرد، تصویری انسانی و شاعرانه از عشق، تاریخ، رنج و فروپاشی جهان قدیم ارائه میدهد. پاسترناک در سال ۱۹۵۸ برندۀ جایزه نوبل ادبیات شد، اما تحت فشار حکومت شوروی ناچار شد از پذیرش رسمی آن خودداری کند.
جهان ادبی پاسترناک سرشار از حساسیت شاعرانه، طبیعت، عشق و تأمل فلسفی است. او بیش از سیاست، به تجربۀ درونی انسان و تأثیر تاریخ بر زندگی فردی توجه داشت. نثر و شعرش موسیقایی، تصویری و عمیقاً احساسیاند و بسیاری از منتقدان، او را یکی از مهمترین صداهای ادبی روسیه مدرن میدانند. آثار پاسترناک همچنان بهخاطر زیبایی زبانی و نگاه انسانیشان خوانده میشوند.
دکتر ژیواگو
1.000.000تومانپاسترناک را در روسیه بیشتر با شعرهایش میشناسند ولی خارج از مرزهای کشورش عمدتاً بهعنوان نویسندهٔ دکتر ژیواگو شهرت دارد. او در سال ۱۹۴۶ کار روی این شاهکار را آغاز کرد که نوشتنش ده سال به درازا انجامید. سرگذشت دکتر ژیواگو به سرگذشت شماری از بزرگترین رمانهای تاریخ ادبیات معاصر روسیه شبیه است. به بهانهٔ مغایرتِ محتوایش با اصول حزبی و دولتی مجوز چاپ در اتحاد شوروی را دریافت نکرد اما این ممنوعیت باعث نشد که سربهنیست شود.
دکتر ژیواگو نخستین بار در سال ۱۹۵۷، نه در شوروی به زبان روسی، که با ترجمهٔ ایتالیایی در میلان چاپ شد و انتشار آن با سیل مقالات و اطلاعیهها در اروپا و امریکا مواجه شد. یک سال بعد ترجمههایی از آن به زبان انگلیسی و چند زبان دیگر به چاپ رسید. این روند دکتر ژیواگو را به شهرت جهانی رساند و راه پاسترناک را بهسوی جایزهٔ نوبل ادبیات هموار کرد اما موجی از حملات حزبی و ایدئولوژیک از جانب نویسندگان و روزنامههای وابسته به حزب کمونیست شوروی علیه او آغاز شد. در پی فشار دائمی و حملات دامنهدار و تهدیدِ او به اخراج از زادگاهش بود که بهاجبار از دریافت جایزهٔ نوبل انصراف داد.