دستهبندیهای موضوعی
دنیل شاموویتز زیستشناس، پژوهشگر و نویسندهای است که بیشتر در زمینۀ زیستشناسی گیاهی، ژنتیک و شیوۀ واکنش گیاهان به محیط شناخته میشود. او در کتاب «گیاهان چه میدانند؟» توضیح میدهد که گیاهان چگونه نور، بو، لمس، جهت، زمان و تغییرات محیطی را دریافت و پردازش میکنند. شاموویتز با زبانی ساده و علمی نشان میدهد که گیاهان هرچند مغز و دستگاه عصبی ندارند، اما موجوداتی منفعل نیستند و با سازوکارهای پیچیدهای به جهان اطراف پاسخ میدهند. اهمیت کار او در این است که نگاه ما به گیاهان را از موجوداتی خاموش و ساده به موجوداتی زنده، حساس و شگفتانگیز تغییر میدهد.
گیاهان چه میدانند؟
650.000تومانگیاهان چه میتوانند بدانند؟ آنها نه مغز دارند و نه دستگاه عصبی، پس اصلاً چطور ممکن است چیزی بدانند؟ اما اگر چیزی نمیدانند، چگونه رویدادهای گوناگون تاریخ زمین را پشت سر گذاشته و تا کنون دوام آوردهاند؟ شکوفههای گیلاس از کجا میدانند کی باید بشکفند؟ گل آفتابگردان چگونه پی خورشید میرود؟ تلهٔ ونوس از کجا میداند کی باید بسته شود؟ باید به اطلاعتان برسانیم که گیاهان اگرچه مغز و اعصاب ندارند، اما سلولهای گیاهی با جریان الکتریکی با هم ارتباط برقرار میکنند و در انجام این کار از بعضی پیامرسانهای عصبی استفاده میکنند که در بدن انسان نیز وجود دارد. حتی خواندن چند فصل نخست این کتاب تضمین میکند که دیگر هرگز نتوانید به گیاهان به چشم سابق نگاه کنید. بهویژه آنکه معلوم شده آنها نیز ما را میبینند! و اتفاقاً دیدشان رنگی است. گیاهان از حواس دیگری همچون بویایی، چشایی، لامسه، و احتمالاً شنوایی برخوردارند، و گرچه از اندیشه و خردورزی بیبهرهاند، اما خیلی چیزها را میدانند و به یاد میآورند. شاید نگریستن به جهان از دید یک سگ یا گربه چندان دشوار نباشد، اما نگریستن از منظر چمنی که روی آن راه میرویم، گلی که میبوییم، و درختی که از آن بالا میرویم، سبب میشود جایگاه خودمان در طبیعت را بهتر بشناسیم.