آندره گرز

آندره گرز فیلسوف اجتماعی، روزنامه‌نگار و نظریه‌پرداز اتریشی‌ـ‌فرانسوی بود که بیشتر به‌خاطر نقد سرمایه‌داری، کار مزدی، جامعۀ مصرفی و سیاست‌های چپ نو شناخته می‌شود. او در کتاب «وداع با پرولتاریا»، از ایدۀ سنتی طبقۀ کارگر به‌عنوان نیروی اصلی رهایی اجتماعی فاصله می‌گیرد و آیندۀ سیاست را در کاهش وابستگی انسان به کار، خودآیینی فردی و شکل‌های تازه همبستگی اجتماعی جست‌وجو می‌کند. گرز از چهره‌های مهم اندیشۀ اکولوژیک، نقد رشد اقتصادی و بحث‌های مربوط به کاهش ساعات کار بود. آثار او معمولاً رابطه میان آزادی، کار، تکنولوژی، سرمایه‌داری و امکان زندگی انسانی‌تر را با نگاهی انتقادی و آینده‌نگر بررسی می‌کنند.

وداع با پرولتاریا

اتمام چاپ

دیگر امر بر این دایر نیست که بدانیم کجا می‌رویم یا اینکه با قوانین درونی پیشرفت تاریخ همگام شویم. به جایی نمی‌رویم و تاریخ مسیر از‌پیش‌بوده‌ای ندارد. نباید هیچ‌چیز از تاریخ انتظار داشت یا چیزی را فدای آن کرد. دیگر امر بر این دایر نیست که خود را قربانی راهی برین کنیم که بازخرید رنج‌هایمان باشد و بهای فداکاری‌هایمان را با بهره بپردازد. از این پس، برعکس، امر بر این دایر است که ما چه می‌خواهیم   و در جستجوی چه هستیم. منطق سرمایه ما را تا آستانهٔ آزادی هدایت کرده است. اما به‌شرطی می‌توان از این آستانه گذشت که به جای تعقل تولیدی، تعقل دیگری بگذاریم. این کار فقط از خودِ مردمان ساخته است. هیچ‌گاه قلمرو آزادی از فرایندهای مادی نتیجه نمی‌شود: قلمرو آزادی تنها با عمل بنیادی و خلاق آزادی که آزادی را به‌مثابهٔ خودبنیادیِ مطلق در نظر گیرد، و آن را هدف نهایی هر شخص ببیند، مستقر می‌شود.