نمایش یک نتیجه
تامس س. کیون فیلسوف و تاریخنگار علم آمریکایی بود که بیشتر به خاطر کتاب مشهورش «ساختار انقلابهای علمی» شناخته میشود؛ اثری که نگاه انسان به علم و پیشرفت علمی را تغییر داد. کیون معتقد بود علم همیشه بهصورت آرام و تدریجی پیش نمیرود، بلکه گاهی با «انقلاب علمی» دگرگون میشود؛ یعنی زمانی که نظریهها و چارچوبهای قدیمی دیگر قادر به توضیح جهان نیستند و جای خود را به الگوهای تازه میدهند. او مفهوم «پارادایم» را مطرح کرد؛ چارچوبی فکری که دانشمندان بر اساس آن جهان را میفهمند و پژوهش میکنند. از نظر کوهن، تغییر پارادایم فقط تغییر یک نظریه نیست، بلکه تغییر کامل شیوه نگاه به واقعیت است. آثار او تأثیر عمیقی بر فلسفه علم، تاریخ، جامعهشناسی دانش و حتی علوم انسانی گذاشتند و نشان دادند که علم، برخلاف تصور رایج، کاملاً بیطرف و خطی پیش نمیرود.
ساختار انقلابهای علمی
اتمام چاپاین کتاب را یکی از یکصد کتابِ تأثیرگذارِ نوشتهشده پس از جنگ جهانی دوم دانستهاند و این ارزیابی گزافی نیست. داعیهٔ اصلی تامس س. کیون با نگاهی عمیقاً متأثر از مکتب فلسفهٔ تحلیلی در ساختار انقلابهای علمی این است که علم به روش تجمع تدریجی و خطی اطلاعات و دادههای نوین توسعه نمییابد بلکه از طریق انقلابهای دورهای پیش میرود. در جریان این انقلابهاست که یک پارادایم مسلط و پذیرفتهشدهٔ جامعهٔ علمی کنار گذاشته شده و پارادایم جدیدی به جای آن مینشیند. چنین تغییری موجب تحولی عمیق در سرشت جستوجو و تحقیق علمی میشود.
نگاه نگارندۀ این کتاب عمیقاً متأثر است از مکتب «فلسفۀ تحلیلی». وضوح و شفافیت اصطلاحات و گزارهها، و اجتناب از مغلقگویی و حیرتافکنی از خصوصیات این رویه از بیان فلسفی است. البته این معنا مانع از باریکاندیشی و ژرفنگاریهای فکری نبوده و خوانندۀ دقیق کتاب خود شاهد خواهد بود که برای رسیدن به پارهای از استنتاجات تا چه میزان بادیههای درشتناک خردفرسا و هزارتوهای اندیشگی طی شده است. حاصل این همه، معرفی الگویی برای حصول و پیشرفت دانش علمی است که با الگوی مورد پذیرش زمان خود از بیخ و بن متفاوت بوده و امروزه مورد پذیرش اغلب متخصصان مطالعات علم است.