احسان یا اسماعیل یغمایی (متولد ۱۳۲۰، تهران) باستانشناس و نویسندهٔ ایرانی است. او دارای درجۀ فوقلیسانس باستانشناسی از دانشگاه تهران است. در اردیبهشت ۱۳۴۶ در ادارهٔ باستانشناسی کل کشور استخدام شده و از آن تاریخ به بعد سرپرست بسیاری از کاوشهای باستانشناختی در مناطق مختلف ایران بوده است. او نتیجۀ تحقیقات خود را در قالب کتابهای بررسیهای باستانشناسی در منطقۀ ایوه با پرفسور هنری رایت، امامزادههای تهران، ری و شمیران، شوش، شهر پانزدهم، کاخ بردک سیاه و آرایههای زینتی در ایران باستان را به رشتۀ تحریر درآورده و در کنار آنها به نگارش خاطرات خود نیز پرداخته است که جلد اولش با عنوان گیسوان هزارساله (گوشههایی از خاطرات یک باستانشناس) در سال ۱۳۹۶ در فرهنگ نشرنو منتشر شده است.
گیسوان هزارساله: گوشههایی از خاطرات یک باستانشناس
اتمام چاپخاک مادهٔ شگفتانگيزی است و باستانشناسی دنيای شگفتانگيز ديگری كه سر و كارش با اين ماده است. وقتی به يك تپهٔ باستانی كلنگ میزنی يا خاک يك معبد چند هزار ساله را زير و رو میكنی يا به استخوانهای پوسيدهٔ يك خاکسپردهٔ پنج شش هزار ساله دست میزنی تازه آغاز كار است و راهيابی به راز و رمز اين دستيافتهها و آگاهی از چون و چراها، باورها، پيروزیها و شكستها و بسياری ديگر سخت دشوار است و گاه ناممكن. این است كه بيشتر باستانشناسها فقط به یک تاريخگذاری میپردازند و بس. جدا از كاوش؛ رويدادهای وابسته به آن غير منتظره و باورنكردنی و گاه بسيار تأسفبرانگيز است.
گيسوان هزارساله بازتاب ناچيز و بخشی بسيار اندک از اين رويدادهاست.