گوبسک رباخوار نه‌تنها روایتی اخلاقی درباره‌ی طمع، بلکه تحلیلی اجتماعی از قدرت پول در شکل‌دهیِ روابط انسانی است؛ داستانی کوتاه، فشرده و نافذ که همچنان یکی از آثار شاخص درون‌مایۀ مال‌پرستی در ادبیات جهان به شمار می‌رود. شخصیت اصلی این داستانِ آمیخته به فسون و فسانه پیرمرد عجیب و غریب و رباخواری‌ست به نام گوبسک، که پدر ارنست پیش از مرگ همۀ دارایی‌اش را بدو وامی‌گذارد، بدین قرار مکتوب که وقتی پسرش به سن بلوغ رسید آن دارایی را بدو منتقل کند. اما ماجرا پیچ و تابی می‌یابد و دارایی به ارنست منتقل نمی‌شود و او در فقر گرفتار می‌شود، و ما در حالی با او آشنا می‌شویم که دختر ویکنتس دو گرانیلو بدو دل باخته است. اکنون راوی داستان، درویل، وکیل و دوست خانوادگی ویکنتس، داستانی را حکایت می‌کند که عمیقاً از شخصیت مخوف گوبسک سرشار است: پیرمردی که رباخواری را از باب لذت فکری پیشۀ خود کرده است، نه از باب ثروت‌اندوزیِ صِرف. گوبسک از حیث شهرت به خساست سرشناس‌تر از باباگراندۀ اوژنی گرانده نیست، اما بی‌شک خسیسی‌ست اصیل‌تر و به لحاظ درونی غنی‌تر که قواعد خاص خود را با منتهای وسواس و دقت رعایت می‌کند و رباخواری را به مرتبۀ هنر برمی‌کشد.

مزدک یک رمان تاریخی است چون واقعیت‌های عمدهٔ تاریخی را با امانت تصویر کرده و شخصیت‌های اصلی رویدادهای آن همه شناخته‌اند. اما اهمیت این رمان صرفاً به دلیل تاریخیت و انطباق شخصیت‌ها و صحنه‌های آن با واقعیت تاریخی نیست؛ پردازش جزئی‌نگرانهٔ خرده‌شخصیت‌های خیالی، مردم کوچه و بازار و سبک زندگی آنها و تصویرپردازیِ داستانیِ مواردی که هنوز محل بحث‌اند و قطعیت تاریخی نیافته‌اند، به رمان وجهی حماسی می‌بخشد. از این موارد می‌توان به چگونگی پایان کار مزدک، هزیمت قباد و بازگشت دوبارهٔ او به تخت شاهی، و توصیف شماری از آیین‌ها و رسوم معمول زندگی ایرانیان در آن روزگار اشاره کرد. این که نویسنده در جاهایی از رمان اقوالی را مستقیماً از شاهنامه و ویس و رامین نقل کرده است جذابیت کتاب را دوچندان می‌کند.