ساحره
اتمام چاپرومانی تازه از چنگ دیکتاتور رها شده است. شبح چائوشسکوی ساقطشده همچنان بر فراز رومانی سرگردان است. دختری نوجوان نظارهگرِ خاکستر آتشی است که مدفن پرترههای شکوهمند سابق بوده و اکنون بر زندگی شهروندانی نشسته که دیرگاهی در برابر آن پرترهها دستبسته و حیرتزده مانده بودهاند.
رازهایی که از پسِ سالها سلطهٔ حکومت ترور و وحشت افشا میشود، بر روند وقایع آینده نیز تأثیر میگذارد. زخمهای آن دوران چندان دیرپاست و در رقم خوردن آینده تأثیرگذار که شماری از شهروندان گاه چاره را در حرکات عجیب و غریب همچون سحر و جادو و چلّهنشینی میبینند. زخمهای مادامالعمری که نسلها نسل جهان و روان و حتی عادیترین لحظات زندگانی را مختل میکند، گرچه تجربهٔ رهایی به این همه میارزد.
پنجه مخملیها
اتمام چاپملوین سانکوئیست استاد بازنشستهٔ گروه بومشناسی و حفاظت حیاتوحش در دانشگاه فلوریدا و عضو گروه متخصصان گربهسانان در اتحادیهٔ جهانی حفاظت طبیعت (IUCN) است. فیونا سانکوئیست دربارهٔ طبیعت برای خوانندهٔ عمومی مینویسد. او و همسرش فیونا با هم ببر، پلنگ، گربهٔ طلایی آسیایی، و گربهٔ پلنگی را در آسیا، یوز و گربهٔ طلایی افریقایی را در افریقا و جگوار، شیر کوهی، پلنگچه، وشق سرخ، و گربهٔ شیلی را در امریکا و در زیستگاه طبیعیشان بررسی کردهاند.
تاریخ مختصر برابری
اتمام چاپاستدلال پیکتی در تاریخ مختصر برابری، استدلالی است استوار در این جهت که چرا باید به پیشرفت انسان خوشبین باشیم. پیکتی، اندیشمندِ سوسیالیستِ متعهد و معقول، یکی از جامعترین و مفهومترین برنامههای سوسیالدموکراتیکی را شرح میدهد که میتوان یافت. او طرحی درمیاندازد که هوشمندانه است و فکورانه و برانگیخته با اعتقادات سیاسی تحسینانگیز.
توما پیکتی در تاریخ مختصر برابری برنامهای بلندپروازانه برای قرار گرفتن نابرابری در مرکز مباحثات سیاسی ارائه میکند. سوسیالیسم دموکراتیک احیاشدهای که او پیش مینهد به ورای دولت رفاه میرود، با طلب کردن اشتغال تضمینشده، ارثیه برای همه، اشتراک قدرت در شرکتها و قوانین جدید برای جهانیسازی. این همانا اقتصاد سیاسی است در مقیاس عظیم، نقطهٔ شروعی برای بحث دربارهٔ آیندهٔ سیاست پیشرو.
صحنه و روشنگری (در دو مجلّد)
2.500.000تومانسید علی نصر (۱۲۷۴-۱۳۲۰)، یکی از بنیانگذاران تئاتر نوین ایران و مؤسس اولین هنرستان هنرپیشگی، «پدر تئاتر ایران» خوانده شده است. او که به گفتهٔ خود از چهارده سالگی به هنر تئاتر دل باخت، همواره این هنر را یکی از مؤثرترین ابزار برای روشنگری و پیشرفت جامعه میدانست، و در سال ۱۳۱۸ اقدام به تأسیس «هنرستان هنرپیشگی» نمود و موفق شد برابری سیکل دوم این هنرستان با دیپلم متوسطه را به تأیید شورای عالی فرهنگ برساند.
سید علی نصر علاوه بر تعلیم تاریخ هنر و صورتسازی در این هنرستان، به نمایشنامهنویسی، ترجمه و اقتباس و کارگردانی نمایشنامههایی متعدد پرداخت و چون به زبان فرانسه تسلط کامل داشت، از نویسندگان فرانسوی نظیر مولیر و لابیش ترجمه و اقتباس میکرد. هدف او همانند نمایشنامهنویسان آزادیخواه قبل از خودش، آنچنان که گفته است، «تنویر افکار» بود.
تأسیس «تماشاخانهٔ تهران» در سال ۱۳۲۰ یکی دیگر از اقدامات مهم او برای شناساندن هنر تئاتر به اهالی پایتخت بود، به این امید که این هنر در سایر نقاط ایران نیز شناخته شود. نام این تماشاخانه پس از درگذشت او به تئاتر نصر تغییر یافت. مجموعهٔ حاضر شامل اکثر آثار نمایشی اوست.
حرف آخر
اتمام چاپحرف آخر نیگل را از قویترین دفاعیههای قرن بیستمی از عقل و استدلال و عقلانیت دانستهاند. در مقام نظر، با عقاید و باورهای بیشماری مواجه میشویم، پرسش این است که کدام باور صادق است و کدام کاذب. در مقام عمل، با رفتارهای بیشماری مواجه میشویم، پرسش این است که کدام رفتار درست یا خوب است و کدام نادرست و بد. نیگل آدمی را دارای قوهای میداند به نام عقل که به او میگوید از میان همهٔ باورهای مختلف و متضاد کدام صادق و کدام کاذب است و از میان همهٔ رفتارهای مختلف و متضاد کدام درست یا خوب است و کدام نادرست و بد. لذا، عقل آدمی است که حرف آخر را میزند. سه دانش بنیادین وجود دارد که جهانشمولیِ احکام عقل در آنها متبلور میشود: منطق (یا ریاضیات)، علم و اخلاق. اما از دو سنگرِ نسبیانگاری و ذهنیانگاری به عقل حمله کردهاند و کوشیدهاند اعتبار جهانشمول عقل را زیر سؤال ببرند. نیگل در این کتاب بهطرزی سازشناپذیر به مواضع همهٔ کسانی حمله میکند که بهنوعی عقلانیت را تضعیف میکنند. جان کلام او این است که عقل، و نه هیچ مرجع دیگری، یگانه قاضیای است که میتواند خود را معزول کند.
دنیا همین است
اتمام چاپاین رمان داستانِ حرکت است؛ حرکت انسان و شهر. داستان فراز و فرود زندگیِ یک شهر و یک کشور که زلزلهٔ طبیعی همانقدر خانههایش را ویران میکند که زلزلهٔ عاطفی یا سیاسی زندگی شهروندانش را.
راوی همچون رهگذری خستگیناپذیر نوری به روان شخصیتها میاندازد، زندگی هر شخصیت را نیمهکاره رها میکند و میرود سراغ شخصیت بعدی و بعدی. شهر او را با خود میبرد و مواجهه با شخصیتهای جدید آنقدر ادامه پیدا میکند که خواهناخواه این پرسش سر برمیآورد که آیا سرگذشت این آدمها به هم گره خواهد خورد؟
وداع با پرولتاریا
اتمام چاپدیگر امر بر این دایر نیست که بدانیم کجا میرویم یا اینکه با قوانین درونی پیشرفت تاریخ همگام شویم. به جایی نمیرویم و تاریخ مسیر ازپیشبودهای ندارد. نباید هیچچیز از تاریخ انتظار داشت یا چیزی را فدای آن کرد. دیگر امر بر این دایر نیست که خود را قربانی راهی برین کنیم که بازخرید رنجهایمان باشد و بهای فداکاریهایمان را با بهره بپردازد. از این پس، برعکس، امر بر این دایر است که ما چه میخواهیم و در جستجوی چه هستیم. منطق سرمایه ما را تا آستانهٔ آزادی هدایت کرده است. اما بهشرطی میتوان از این آستانه گذشت که به جای تعقل تولیدی، تعقل دیگری بگذاریم. این کار فقط از خودِ مردمان ساخته است. هیچگاه قلمرو آزادی از فرایندهای مادی نتیجه نمیشود: قلمرو آزادی تنها با عمل بنیادی و خلاق آزادی که آزادی را بهمثابهٔ خودبنیادیِ مطلق در نظر گیرد، و آن را هدف نهایی هر شخص ببیند، مستقر میشود.
تسلیدهندگان
اتمام چاپکرولاین با مشکلی عجیب روبهرو شده است؛ صدایی بیرون از سرش افکار او را میخواند و ماشین تحریری همهچیز را ثبت میکند. بیآنکه بخواهد شخصیت یک رمان شده است. او که تازه کاتولیک رومی شده است، نمیداند که این صداها تجلی تقدس است یا راوی جنون. اعتقادات مذهبی جدید باری بر دوش او گذاشته و خلاقیت سرکشش که راهی برای بروز نمییابد کلافهاش کرده است. آیا نویسنده سایهای از خداوند است که همچون او شخصیتهایی خلق کرده و به سمت سرنوشت هدایتشان میکند؟
اطرافیان کرولاین از درک این رنج ناتواناند و احتمال میدهند که دیوانه شده باشد اما کرولاین که تسلیدهندهای برای خود نمییابد از تغییر آیین و تبدیل شدن به شخصیت یک رمان در عذاب است، چرا که این دو نقش مستلزم از دست دادن آزادی یا بازتعریف آزادی است برای دست یافتن به انسجام معنوی و فکری.
تسلیدهندگان اولین و شاید مهمترین اثر موریل اسپارک است. اِولین وو آن را «بسیار اصیل و بدیع» خوانده بود و گراهام گرین «یکی از انگشتشمار رماناولهای حقیقتاً اصیل که تا سالها خوانده خواهد شد.»
لیکو
300.000تومانلیکو شعری شفاهی است. تکبیتیست هجایی و مقفّا. لیکو نیز مانندِ زبانِ بلوچی از روزگارانِ دور و ناشناختۀ ادبیات و موسیقیِ ایران خودش را به امروز رسانده است و بازمانده از الحانیست که پیش از همدستیِ شعرِ پارسی و عروضِ عربی، سر بر آسمانِ ادب و هنر ایران داشتهاند. لیکوها بیشتر ده هجاییاند ولی لیکوزنانِ بلوچ، آرشه که بر سیمِ سُروز میکشند ابایی ندارند از افزودن چند هجای خردهتحریری به شعر، برای پاسخگویی به نوای ساز؛ از همین «ای دوست» گفتنها و «امَان امَان» برآوردنهای آوازَندگانِ پارسیخوان که رایج است و بسیار شنیدهایم.
جنگ
اتمام چاپدر تابستان سال 2021 خبری منتشر شد که جهان ادبیات را به لرزه انداخت. سه اثر این غول ادبی جهان که در روزگار حیاتش مفقود شده بود سرانجام پیدا شد. دستنویسهایی که شاید خوانندگان ادبیات بیش از نویسنده مشتاق بودند که پیدا شود. بالاخره انتشارات گالیمار در بهار سال بعد از میان این نسخههای دستنوشته اولین رمان را چاپ کرد: جنگ. گویی سلین چند دهه پس از مرگ نیز حرفهای دیگری دربارهٔ جنگ دارد که با جهان بگوید. رمان جنگ روایت لحظات حضور سلین جوان است در جنگ، زخمی شدنش، بستری شدنش، و آنچه میتوان زوال و سقوط کشور او و دیگر کشورهای درگیر دانست به ورطهٔ توامأن دردناک و مضحکِ جنگ.
برخی منتقدان ادبی معتقدند که این رمان از دیگر شاهکار سلین یعنی سفر به انتهای شب نیز بزرگتر است. به هر روی، تفکیک و انتخاب میان این هر دو اثر دشوار است.
شرق و غرب زاگرس
اتمام چاپسرگرد سی. جِی. ادموندز (1979-1889) در دانشگاه کیمبریج عربی و ترکی و فارسی آموخت و وارد سرویس کنسولی بریتانیا شد. پس از خدمت در سمتهای مهم در ایران و عراق در بین سالهای ۱۹۵۱ تا ۱۹۵۷، در «مرکز مطالعات ایرانی» دانشگاه لندن به تدریس زبان کردی پرداخت. در نشریات شرقشناسی مقالات متعدد به چاپ رساند و با همکاری توفیق وهبی فرهنگ کردی-انگلیسی تألیف کرد. خاطرات خود از عراق (۱۹2۵-1919) را در کردها، ترک، عربها: سیاست سفر و پژوهش در شمال شرقی عراق به چاپ رساند. اما خاطرات او از ایران چاپنشده مانده بود. ادموندز در بوشهر افسرِ کنسول بود و در طی جنگ جهانی اول در نبردهای بریتانیا در بینالنهرین شرکت داشت. در لرستان با سمت افسر سیاسی در تشکیلاتِ امنیتیِ میدانهای نفتی مشغول به کار شد و پس از پایان جنگ به شمال ایران اعزام شد و شاهد بلاواسطهٔ غائلهٔ جنگل و کودتای 1299/1921 بود.
درهایی در تاریکی
300.000توماندلپذیرترین ویژگی این کتاب تعادلی است که نویسنده در سرتاسر رمان بین واقعگرایی و خیالپردازی برقرار کرده است، و البته که تصویرسازیهای زیبا و خلاقانۀ کتاب هم به این هدف نویسنده، دِیو اِگِرز، کمک شایانی کرده است.
دِیو اِگِرز، نویسندۀ امریکاییِ این رمانِ پُرحادثه، خوب میداند که درون و بیرونِ بچهها چه میگذرد. او با مهارتِ تمام داستان نوجوانانی را روایت میکند که شهرشان را نجات میدهند و بیعرضگیهای آدمبزرگها را جبران میکنند.