اخلاق و سیاست

□ اخلاق و سیاست

آیا ارزش‌ها و باورهایی که دموکراسی امروز را به پیش می‌راند برای گذار از مشکلاتی که جهان امروز را درگیر خودش ساخته کافی‌ست؟ جایگاه دروغ در عرصۀ سیاست کجاست؟ آیا اقتصاد سیاسی باید به دنبال هموار ساختن راه رشد اقتصادی و توزیع ثمرات آن باشد یا اینکه استقرار ترتیباتی اقتصادی را پی بگیرد که زمینۀ تربیت مردم و تبدیل آنان به شهروند را مهیا می‌کند؟ آیا بدون پرداختن به مسائل بحث‌انگیز اخلاقی همچون سقط جنین، حریم خصوصی، آزادی‌های فردی و محدودۀ آن و مسائلی از این دست می‌توان به سیاست‌گذاری در عرصۀ عمومی پرداخت؟ منظور از زندگی خوب چیست و چنین مفهومی چه نسبتی با برنامه‌های دولت دارد؟ اینها پرسش‌هایی است که یافتن پاسخی شایسته برای آنها دغدغۀ اندیشمندان و جامعۀ امروز ما نیز هست.

مایکل سندل، فیلسوف سیاسی آمریکایی، پس از انتشار اولین کتابش در سال ۱۹۸۲، به بررسی پرسش‌هایی این چنینی پرداخته و به اعتقاد او ارزش‌ها و باورهایی که دموکراسی امروز را به پیش می‌راند با توجه به ظهور و افزایش گسترده و روزافزون نگرانی و اضطراب در میان شهرواندن، کافی نیست. اضطرابی و تشویشی که مانعی برای شهروندان در راستای شکل دادن محیط زندگی فردی و اجتماعی‌شان است. به‌باور سندل این مشکلات در پذیرش غیرانتقادی ارزش‌هایی چون حقوق و عدالت و انتخاب فردی به‌عنوان شاخص‌های سیاست درست و اخلاقی ریشه دارد. ناگفته پیداست که هدف سندل از طرح مسائلی همچون سقط جنین و حقوق دگرباشان صحه گذاردن بر آنها نیست، بلکه می‌خواهد مبانی و زمینه‌های پیدایش و فلسفۀ شیوه‌هایی را تبیین کند که دولتمردان برای سیاست‌گذاری در بخش عمومی به کار می‌برند. او دیدگاهی را که همه چیز را به فرد و انتخاب و حقوق افراد محدود می‌کند نمی‌پذیرد و بر این باور است که عادلانه یا ناعادلانه بودن قوانین تا حدی به اخلاقی یا غیر اخلاقی بودن آنها بستگی دارد و دولت‌ها نباید یکسره خود را از این حوزه کنار بکشند و دربارۀ جنبه‌های اخلاقی چنین مسائلی بی‌اعتنا باشند.

کتاب «اخلاق در سیاست» مجموعه مقالاتی از این نویسنده است که از سال ۱۹۸۳ تا ۲۰۰۴ منتشر شده‌اند؛ اثری که به واسطۀ آن می‌توان با آنچه سندل آن را «اخلاق در سیاست» می‌نامند آشنا شد و به بررسی مشکلات و مسائلی پرداخت که زندگی امروزمان را شکل می‌دهند. اثری که همانطور که تامس نیگل در مجلۀ نقد کتاب نیویورک بیان کرده است، مطالعۀ تحلیل‌های انتقادی‌اش برای تمامی کسانی که نگران قدرت گرفتن محافظه‌کاران در عرصۀ سیاست دنیای امروز هستند، راه‌گشا و ضروری‌ست.

✍️ تحریریۀ نشر نو

کتاب‌های مرتبط

اشتراک این مطلب

نظر (0)

نظری ثبت نشده است