ژن و تصمیم دشوار بشر

چاپ چهارم «انسان بی‌نقص» منتشر شد!

□ ژن و تصمیم دشوار بشر

اگر به شما بگوییم مهندسی ژنتیک می‌تواند به بیماران و انسان‌های پیری که عضلاتشان در حال تحلیل‌رفتن است کمک کند و با یک دستکاری ژنتیکی عضلاتی ثابت و قوی برای آنها بسازد احتمالاً خوشحال خواهید شد. اما اگر بگویم ورزشکاران قصد دارند از این فناوری استفاده کنند تا عضلاتی بزرگ‌تر و قوی‌تر داشته باشند چه؟ درست است. احساس خوبی نخواهید داشت.
این مسئله در مورد حافظه هم صادق است: اگر با دستکاری ژنتیک بتوان بر آلزایمر غلبه کرد باعث خوشحالی است اما اگر انسان‌های سالم با پرداخت هزینه‌ای هنگفت بخواهند حافظه‌ای بهتر از دیگران داشته باشند، احتمالاً باعث ناراحتی دیگران خواهد شد.
در مورد افزایش قد، تعیین جنسیت نوزاد، بالابردن ضریب هوشی و ... هم وضعیت به همین صورت است.
اما چرا ما در این موارد احساس خوبی نداریم؟ شاید اولین دلیل این باشد: منصفانه نیست که تعدادی از انسان‌ها با پرداخت پول بخواهند از دیگران بهتر باشند: قوی‌تر، باهوش‌تر، بلندقدتر و ... . اما این استدلال خوبی نیست. مگر خصلت‌های ژنتیک انسان‌ها در حالت طبیعی، منصفانه و برابر است؟ مگر به واسطۀ تفاوت‌های ژنتیکی، بعضی انسان‌ها از بعضی دیگر بلندقدتر، قوی‌تر و باهوش‌تر نیستند؟ وقتی انصاف و برابری به در طبیعت وجود ندارد، رعایت آن در مهندسی ژنتیک چه معنایی خواهد داشت؟
اگر این گونه است پس آیا ما باید تلاش کنیم تا دیدمان را تغییر دهیم و نسبت به دستکاری ژنتیک انسان‌ها گشوده باشیم؟ همین؟ حتماً با خود می‌گویید پاسخ به این مسئله نمی‌تواند به همین سادگی باشد. یک جای کار ایراد دارد. حق با شماست. مسائل به همین سادگی هم نیستند و همین مسئله باعث شده که مایکل سندل کتاب «انسان بی‌نقص» را بنویسد.
سندل در این کتاب این مسائل را پیش می‌کشد و سعی می‌کند تمام جوانب آن‌ها را بررسی کند. چه دلایل دیگری می‌توان علیه دستکاری ژنتیکی انسان‌های سالم دست‌وپا کرد؟ آیا در نهایت باید نسبت به این تغییرات دید مثبتی داشته باشیم و برای همگانی و دموکراتیک‌شدن آنها بکوشیم یا نه، باید از ابتدا جلوی این تغییرات را بگیریم و بگذاریم طبیعت کار خودش را بکند؟
سندل تلاش می‌کند با زبانی ساده و غیرتخصصی پاسخ‌هایی عمیق و درخور برای این مسائل بیابد و در آستانۀ ورود جهان به فناوری‌های پیشرفتۀ دستکاری طبیعت، چشم ما را به پیامدها و مسائل اخلاقی این فناوری‌ها باز کند.

✍️ تحریریۀ نشر نو

کتاب‌های مرتبط

اشتراک این مطلب

نظر (0)

نظری ثبت نشده است