مغالطه چیست؟

‍ □ مغالطه چیست؟ مغالطه نکنید!

«فریب» بخشی از زندگی روزمرهٔ انسان‌هاست. ما فریب می‌دهیم و فریب می‌خوریم. رودست می‌زنیم و رودست می‌خوریم. راست را دروغ و دروغ را راست جلوه می‌دهیم. جالب اینجاست که خیلی وقت‌ها خودمان را هم فریب می‌دهیم و حقیقت را برای خودمان هم واژگونه می‌کنیم. دست به دامن توجیه‌ها و قصه‌های من‌درآوردی می‌شویم تا از مواجهه با واقعیت خودمان و واقعیت جهانِ بیرون دوری کنیم. هرچه جامعه‌ای غیراخلاقی‌تر می‌شود و از مدار گفتگو بیشتر خارج می‌شود، فریب کاراییِ بیشتری پیدا می‌کند. اما فریب هم ابزار و راه‌هایی دارد. یکی از مهمترین ابزارهای ما برای این خودفریبی‌ها و دیگرفریبی‌ها «مغالطه» است. به استدلال‌های نادرستی که برای اقناع خودمان و دیگران استفاده می‌کنیم «مغالطه» گفته می‌شود. مغالطه یکی از روش‌های ناجوانمردانه در گفتگو با دیگران است. واگذاشتن منطق و در پیش گرفتن مسیر فریبکاری است. حالا اگر کسی بیاید و انواع اقسام روش‌های مغالطه را فهرست کند و به شما نشان بدهد که چطور می‌توان مغالطه کرد چه می‌کنید؟ آنها را حفظ می‌کنید تا به‌وقتش علیه دیگران استفاده کنید یا حفظ می‌کنید تا نگذارید کسی پیش شما دست به مغالطه بزند و چهرهٔ حقیقت را مخدوش کند؟
نویسندگان این کتاب در ظاهر می‌خواهند استفاده از مغالطه‌ها را به خواننده بیاموزند اما در واقع سعی می‌کنند که او را با پرکاربردترین مغالطه‌ها که در دنیای سیاست و تبلیغات و ... استفاده می‌شود، آشنا کنند تا هم خودش قربانی مغالطه‌ها نشود و هم از به کار بردن مغالطه‌ها در مقابل دیگران بپرهیزد. در شیوهٔ سنتی آموزش مغالطه‌ها، صرفاً اسم و تعریف مغالطه‌ها و مثال‌هایی از آنها را برای مخاطب بیان می‌کنند. نویسندگان این کتاب سعی کرده‌اند که از شیوهٔ عمیق‌تری استفاده کنند تا تأثیر بیشتری بر خواننده بگذارد: ربط دادن مغالطه‌ها به تلاش انسان برای تخقق منافع و امیال نامعقول.
این که کتاب‌های «مغالطه» در ایران این‌قدر خواننده دارد و دست‌به‌دست می‌شود نشانهٔ این است که در کشور ما مغالطه رایج است یا نشانهٔ این است که خیلی‌ها دوست دارند از مغالطه جلوگیری کنند؟ در هر دو صورت، این یعنی که مغالطه در اینجا مسئله‌ای «جدی» است و کتابی مانند «مغالطه‌های پرکاربرد» ممکن است در مواجهه با این مسئلهٔ جدی به کار بیاید!

تحریریهٔ نشر نو

کتاب‌های مرتبط

اشتراک این مطلب

نظر (0)

نظری ثبت نشده است